نصب پایهٔ Arch Linux فرایندی دستی و کنترل‌شده است که به شما امکان می‌دهد هر جزء از سیستم را خودتان بسازید. در این آموزش، کل فرایند نصب را از ابتدا تا راه‌اندازی اولین بوت دنبال می‌کنیم. این آموزش طولانی‌ترین و مهم‌ترین بخش مسیر یادگیری Arch است.

پیش‌نیازها#

قبل از شروع، مطمئن شوید:

• از USB زنده Arch بوت کرده‌اید (به آموزش دانلود ISO مراجعه کنید)
• اتصال اینترنت پایدار دارید (کابلی پیشنهاد می‌شود)
• حداقل ۲ گیگابایت رم و ۲۰ گیگابایت فضای دیسک آزاد دارید
• در صورت نیاز به بک‌آپ، از داده‌های مهم نسخهٔ پشتیبان تهیه کرده‌اید

گام ۱: تنظیم چیدمان صفحه‌کلید#

به‌صورت پیش‌فرض، چیدمان صفحه‌کلید آمریکایی است. اگر از صفحه‌کلید فارسی یا دیگر چیدمان‌ها استفاده می‌کنید، می‌توانید آن را تغییر دهید:

# چیدمان فارسی
loadkeys fa
 
# بازگشت به چیدمان پیش‌فرض
loadkeys us

گام ۲: اتصال به اینترنت#

اگر از کابل شبکه استفاده می‌کنید، اتصال معمولاً خودکار با DHCP برقرار می‌شود. برای تست:

# بررسی اتصال
ping -c 3 archlinux.org

اگر از وای‌فای استفاده می‌کنید، باید با iwctl متصل شوید:

# ورود به محیط تعاملی iwd
iwctl
 
# در محیط iwctl:
device list
station wlan0 scan
station wlan0 get-networks
station wlan0 connect "نام_شبکه"
exit

گام ۳: به‌روزرسانی ساعت سیستم#

ساعت دقیق سیستم برای نصب صحیح بسته‌ها و امضاهای دیجیتال ضروری است:

# فعال‌سازی همگام‌سازی خودکار ساعت
timedatectl set-ntp true
timedatectl status

گام ۴: پارتیشن‌بندی دیسک#

ابتدا دیسک‌های موجود را شناسایی کنید:

# مشاهدهٔ دیسک‌ها و پارتیشن‌ها
lsblk
 
# یا با جزئیات بیشتر
fdisk -l

فرض می‌کنیم دیسک هدف /dev/sda یا /dev/nvme0n1 است. برای پارتیشن‌بندی از cfdisk (رابط کاربری ساده) استفاده می‌کنیم:

# انتخاب جدول پارتیشن GPT (پیشنهادی برای UEFI)
cfdisk /dev/sda

ساختار پیشنهادی پارتیشن‌ها#

گام ۵: فرمت کردن پارتیشن‌ها#

پس از ساخت پارتیشن‌ها، باید آن‌ها را فرمت کنید:

# پارتیشن EFI (FAT32)
mkfs.fat -F32 /dev/sda1
 
# پارتیشن Swap
mkswap /dev/sda2
swapon /dev/sda2
 
# پارتیشن ریشه (ext4 یا btrfs)
mkfs.ext4 /dev/sda3
 
# یا اگر btrfs را ترجیح می‌دهید:
# mkfs.btrfs -f /dev/sda3

گام ۶: نصب پارتیشن‌ها#

پارتیشن‌ها را در /mnt نصب کنید تا بتوانیم سیستم پایه را روی آن‌ها بنویسیم:

# ابتدا پارتیشن ریشه
mount /dev/sda3 /mnt
 
# سپس پارتیشن بوت
mount --mkdir /dev/sda1 /mnt/boot

گام ۷: نصب سیستم پایه با pacstrap#

اکنون سیستم پایهٔ Arch را نصب می‌کنیم:

# نصب بسته‌های پایه به‌همراه کرنل و فریم‌ور
pacstrap -K /mnt base linux linux-firmware
 
# افزودن ابزارهای ضروری
pacstrap -K /mnt base-devel nano vim sudo networkmanager

گام ۸: تولید fstab#

فایل fstab اطلاعات پارتیشن‌ها را برای بوت بعدی نگه می‌دارد:

genfstab -U /mnt >> /mnt/etc/fstab

پس از تولید، فایل را بررسی کنید تا از صحت آن مطمئن شوید:

cat /mnt/etc/fstab

گام ۹: ورود به chroot#

اکنون وارد محیط نصب‌شده می‌شویم تا پیکربندی‌های پایه را انجام دهیم:

arch-chroot /mnt

از این پس، شما در محیط سیستم نصب‌شده کار می‌کنید. در آموزش pacstrap و chroot جزئیات بیشتری آمده است.

گام ۱۰: پیکربندی منطقهٔ زمانی#

# تنظیم منطقهٔ زمانی (ایران)
ln -sf /usr/share/zoneinfo/Asia/Tehran /etc/localtime
 
# همگام‌سازی ساعت سخت‌افزاری
hwclock --systohc

گام ۱۱: تنظیم locale#

فایل /etc/locale.gen را ویرایش کرده و خطوط زیر را از حالت کامنت خارج کنید:

nano /etc/locale.gen

en_US.UTF-8 UTF-8
fa_IR UTF-8

سپس localeها را تولید کنید:

locale-gen

فایل /etc/locale.conf را بسازید:

echo "LANG=en_US.UTF-8" > /etc/locale.conf

گام ۱۲: تنظیم نام میزبان و شبکه#

# نام سیستم (hostname)
echo "myarch" > /etc/hostname
 
# فایل hosts
cat > /etc/hosts << EOF
127.0.0.1   localhost
::1         localhost
127.0.1.1   myarch.localdomain  myarch
EOF

گام ۱۳: تنظیم رمز عبور root#

passwd

رمز عبور قوی وارد کنید (ترکیب حروف بزرگ و کوچک، اعداد و نمادها).

گام ۱۴: فعال‌سازی NetworkManager#

systemctl enable NetworkManager

این کار باعث می‌شود پس از بوت، شبکه به‌طور خودکار فعال شود.

گام ۱۵: نصب بوت‌لودر#

روش A: systemd-boot (پیشنهادی برای UEFI)#

# نصب systemd-boot در پارتیشن EFI
bootctl install

فایل پیکربندی لودر را بسازید:

nano /boot/loader/loader.conf

default   arch.conf
timeout   4
console-mode max
editor    no

سپس ورودی بوت arch را بسازید:

# یافتن UUID پارتیشن ریشه
blkid /dev/sda3
 
nano /boot/loader/entries/arch.conf

title   Arch Linux
linux   /vmlinuz-linux
initrd  /initramfs-linux.img
options root=UUID=your-root-uuid-here rw

روش B: GRUB#

اگر GRUB را ترجیح می‌دهید (یا از BIOS استفاده می‌کنید):

pacman -S grub efibootmgr
 
# نصب GRUB (UEFI)
grub-install --target=x86_64-efi --efi-directory=/boot --bootloader-id=GRUB
 
# تولید فایل پیکربندی
grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

گام ۱۶: خروج و راه‌اندازی مجدد#

# خروج از chroot
exit
 
# جدا کردن پارتیشن‌ها
umount -R /mnt
 
# راه‌اندازی مجدد
reboot

فراموش نکنید که USB را از سیستم جدا کنید تا از دیسک سخت بوت شود.

اولین بوت#

پس از راه‌اندازی مجدد، با صفحهٔ ورود خط فرمان روبه‌رو می‌شوید. با کاربر root و رمزی که تنظیم کرده بودید وارد شوید.

نصب با archinstall (روش خودکار)#

اگر نصب دستی برای شما بیش از حد پیچیده است، می‌توانید از اسکریپت رسمی archinstall استفاده کنید:

# در محیط زنده ISO
archinstall

این اسکریپت یک منوی تعاملی ارائه می‌دهد که تمام مراحل بالا را به‌صورت خودکار انجام می‌دهد.

خلاصه#

در این آموزش، نصب پایهٔ Arch Linux را از ابتدا تا انتها دنبال کردیم:

• پارتیشن‌بندی و فرمت کردن
• نصب سیستم پایه با pacstrap
• پیکربندی منطقهٔ زمانی، locale، شبکه
• نصب بوت‌لودر (systemd-boot یا GRUB)
• اولین بوت

اکنون یک سیستم Arch پایه دارید. در آموزش‌های بعدی، پیکربندی پایه، مدیریت کاربران و نصب دسکتاپ را دنبال می‌کنیم.

پرسش‌های رایج#

اگر نصب خراب شود چه کنم؟#

نگران نباشید. کافی است دوباره از USB بوت کنید، پارتیشن‌ها را در /mnt نصب کنید، با arch-chroot وارد شوید و مشکل را برطرف کنید.

آیا می‌توانم نصب را نصفه رها کنم؟#

بله، اما توصیه نمی‌شود. اگر نصب را قطع کنید، در دفعهٔ بعد باید از همان مرحلهٔ پارتیشن‌بندی شروع کنید (یا پارتیشن‌ها را همان‌طور که هست نصب کنید و ادامه دهید).

کدام کرنل را نصب کنم؟#

برای کاربران دسکتاپ، linux (پیش‌فرض) یا linux-zen (بهینه برای دسکتاپ) مناسب است. برای سرور یا ثبات بیشتر، linux-lts را نصب کنید. می‌توانید چند کرنل را هم‌زمان داشته باشید.

اگر BIOS قدیمی دارم چه کنم؟#

نصب در BIOS کمی متفاوت است: از جدول پارتیشن MBR، پارتیشن boot کوچک (بدون EFI)، و GRUB استفاده کنید. برای جزئیات به Arch Wiki مراجعه کنید.