پس از نصب پایه با pacstrap و ورود به arch-chroot، نوبت به پیکربندی اولیهٔ سیستم می‌رسد. این پیکربندی‌ها پایهٔ سیستم شما را تشکیل می‌دهند و برای بوت و استفادهٔ روزمره ضروری‌اند. در این آموزش، تمام مراحل پیکربندی پایه را گام‌به‌گام دنبال می‌کنیم.

فهرست پیکربندی‌ها#

در این آموزش موارد زیر را پیکربندی می‌کنیم:

۱. fstab — فهرست پارتیشن‌ها برای بوت ۲. منطقهٔ زمانی (Timezone) ۳. locale — زبان و تنظیمات منطقه‌ای ۴. hostname و hosts ۵. رمز عبور root ۶. شبکه و NetworkManager ۷. بوت‌لودر ۸. ایجاد کاربر و sudo

۱. تولید fstab#

فایل fstab به سیستم می‌گوید در زمان بوت کدام پارتیشن‌ها را کجا نصب کند:

# تولید با UUID (پایدارتر، پیشنهادی)
genfstab -U /mnt >> /mnt/etc/fstab
 
# یا با label
genfstab -L /mnt >> /mnt/etc/fstab

بررسی فایل تولیدشده:

cat /mnt/etc/fstab

نمونهٔ خروجی:

# /dev/nvme0n1p3
UUID=a1b2c3d4-...  /       ext4    rw,relatime  0 1
 
# /dev/nvme0n1p1
UUID=ABCD-EFGH     /boot   vfat    rw,relatime,fmask=0022  0 2
 
# /dev/nvme0n1p2
UUID=12345678-...  none    swap    defaults     0 0

۲. ورود به chroot#

برای ادامهٔ پیکربندی، وارد محیط نصب‌شده می‌شویم:

arch-chroot /mnt

از این پس، تمام دستورات در محیط سیستم نصب‌شده اجرا می‌شوند.

۳. تنظیم منطقهٔ زمانی#

تنظیم منطقه#

# تنظیم منطقهٔ زمانی ایران
ln -sf /usr/share/zoneinfo/Asia/Tehran /etc/localtime
 
# فهرست مناطق قابل انتخاب
ls /usr/share/zoneinfo/
ls /usr/share/zoneinfo/Asia/

همگام‌سازی ساعت سخت‌افزاری#

# تنظیم ساعت سخت‌افزاری از روی ساعت سیستم
hwclock --systohc
 
# بررسی
hwclock --show
date

۴. تنظیم locale#

ویرایش فایل locale.gen#

فایل /etc/locale.gen را باز کنید و خطوط مورد نظر را از حالت کامنت خارج کنید:

nano /etc/locale.gen

خطوط زیر را پیدا کرده و علامت # ابتدای آن‌ها را حذف کنید:

en_US.UTF-8 UTF-8
fa_IR UTF-8

تولید localeها#

locale-gen

تنظیم locale پیش‌فرض#

echo "LANG=en_US.UTF-8" > /etc/locale.conf

تنظیم چیدمان صفحه‌کلید (در صورت نیاز)#

اگر از صفحه‌کلید غیر آمریکایی استفاده می‌کنید:

echo "KEYMAP=us" > /etc/vconsole.conf
# برای صفحه‌کلید فارسی در کنسول:
# echo "KEYMAP=fa" > /etc/vconsole.conf

۵. تنظیم hostname و hosts#

hostname#

نام سیستم را تنظیم کنید:

echo "myarch" > /etc/hostname

فایل hosts#

cat > /etc/hosts << EOF
127.0.0.1   localhost
::1         localhost
127.0.1.1   myarch.localdomain  myarch
EOF

۶. تنظیم رمز عبور root#

passwd

رمز عبور قوی وارد کنید (حداقل ۱۲ کاراکتر، شامل حروف بزرگ و کوچک، اعداد و نمادها). رمز دوبار پرسیده می‌شود.

۷. فعال‌سازی NetworkManager#

# نصب NetworkManager (اگر هنوز نصب نشده)
pacman -S networkmanager
 
# فعال‌سازی در بوت
systemctl enable NetworkManager

پس از بوت، NetworkManager به‌طور خودکار اتصالات کابلی را با DHCP برقرار می‌کند. برای اتصال وای‌فای می‌توانید از nmcli یا ابزار گرافیکی استفاده کنید.

۸. نصب بوت‌لودر#

روش A: systemd-boot (ساده، UEFI-only)#

# نصب systemd-boot
bootctl install

فایل پیکربندی لودر:

nano /boot/loader/loader.conf

default   arch.conf
timeout   4
console-mode max
editor    no

سپس ورودی بوت:

# یافتن UUID پارتیشن ریشه
blkid /dev/sda3
# یا
findmnt / -o UUID -n
 
nano /boot/loader/entries/arch.conf

title   Arch Linux
linux   /vmlinuz-linux
initrd  /initramfs-linux.img
options root=UUID=your-uuid-here rw

اگر از linux-lts استفاده می‌کنید، فایل arch-lts.conf با محتوای مشابه بسازید.

روش B: GRUB#

# نصب بسته‌ها
pacman -S grub efibootmgr
 
# نصب GRUB (UEFI)
grub-install --target=x86_64-efi --efi-directory=/boot --bootloader-id=GRUB
 
# تولید فایل پیکربندی
grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

۹. ایجاد کاربر و sudo#

به‌عنوان root کار کردن خطرناک است. یک کاربر عادی بسازید:

# نصب sudo (اگر نصب نشده)
pacman -S sudo
 
# ایجاد کاربر
useradd -m -G wheel -s /bin/bash username
 
# تنظیم رمز عبور
passwd username

فعال‌سازی sudo برای گروه wheel:

# ویرایش فایل sudoers
EDITOR=nano visudo

خط زیر را از حالت کامنت خارج کنید:

%wheel ALL=(ALL:ALL) ALL

برای جزئیات بیشتر به آموزش sudo و آموزش مدیریت کاربران مراجعه کنید.

۱۰. خروج و راه‌اندازی مجدد#

# خروج از chroot
exit
 
# جدا کردن پارتیشن‌ها
umount -R /mnt
 
# راه‌اندازی مجدد
reboot

USB را خارج کنید تا از دیسک سخت بوت شود.

بررسی اولیه پس از بوت#

پس از اولین بوت:

# ورود با کاربر عادی و رمز عبور تنظیم‌شده
 
# بررسی اتصال شبکه
ping -c 3 archlinux.org
 
# بررسی ساعت
date
 
# بررسی وضعیت سرویس‌ها
systemctl status NetworkManager
 
# به‌روزرسانی کامل سیستم
sudo pacman -Syu

نصب بسته‌های مفید اولیه#

پس از بوت موفق، این بسته‌ها را نصب کنید:

# ابزارهای ضروری
sudo pacman -S --needed \
    base-devel \
    git wget curl \
    htop btop \
    neofetch \
    man-db man-pages texinfo \
    openssh \
    mlocate \
    less
 
# فعال‌سازی به‌روزرسانی پایگاه داده locate
sudo updatedb

خلاصه#

در این آموزش، پیکربندی پایهٔ Arch Linux را به‌طور کامل دنبال کردید:

• تولید fstab
• تنظیم منطقهٔ زمانی و ساعت
• پیکربندی locale
• تنظیم hostname
• رمز عبور root
• فعال‌سازی NetworkManager
• نصب بوت‌لودر
• ایجاد کاربر و sudo

اکنون یک سیستم Arch کامل و قابل بوت دارید. در آموزش‌های بعدی، با مدیریت بسته با pacman و نصب محیط دسکتاپ آشنا می‌شویم.

پرسش‌های رایج#

اگر fstab اشتباه باشد چه می‌شود؟#

سیستم در زمان بوت خطا می‌دهد و وارد حالت اضطراری (emergency mode) می‌شود. در این حالت، با رمز root وارد شوید و فایل fstab را اصلاح کنید. همیشه fstab را با findmnt بعد از بوت بررسی کنید.

اگر.locale اشتباه باشد چه؟#

ممکن است پیام‌های هشدار یا خطا در خط فرمان نمایش داده شود. برای رفع، فایل /etc/locale.gen را ویرایش کنید، locale-gen را اجرا کنید و LANG را در /etc/locale.conf تنظیم کنید.

آیا باید NetworkManager را نصب کنم؟#

برای اکثر کاربران بله. اگر شبکهٔ کابلی ثابت دارید، می‌توانید از systemd-networkd استفاده کنید که سبک‌تر است اما پیکربندی پیچیده‌تری دارد. در آموزش NetworkManager این موضوع را بررسی می‌کنیم.