این آموزش پاسخ به رایج‌ترین سوالات کاربران Arch Linux است. اگر سؤالی دارید که در اینجا نیست، حتماً به Arch Wiki یا فروم‌های جامعهٔ Arch مراجعه کنید.

نصب#

آیا نصب Arch ساده است؟#

نصب Arch برای کاربران آشنا به لینوکس، ساده اما زمان‌بر است. برای مبتدیان مطلق، چالش‌برانگیز است. اما با اسکریپت archinstall می‌توان نصب را سریع‌تر انجام داد.

کدام روش نصب بهتر است: دستی یا archinstall؟#

اگر در حال یادگیری هستید، نصب دستی توصیه می‌شود چون درک عمیقی از سیستم می‌دهد. اگر فقط می‌خواهید سریع Arch را نصب کنید، archinstall عالی است.

آیا می‌توانم Arch را در کنار ویندوز نصب کنم؟#

بله. اما باید مراقب باشید:

• از UEFI و GPT استفاده کنید
• Secure Boot را غیرفعال کنید (یا پیکربندی کنید)
• پارتیشن EFI ویندوز را پاک نکنید
• GRUB یا systemd-boot را طوری پیکربندی کنید که ویندوز را هم شناسایی کند

حداقل سخت‌افزار Arch چقدر است؟#

• رم: ۵۱۲ مگابایت (با دسکتاپ سبک، حداقل ۲ گیگابایت)
• دیسک: ۵ گیگابایت برای سیستم پایه
• پردازنده: هر پردازندهٔ ۶۴ بیتی از سال ۲۰۰۵ به بعد

Arch روی سخت‌افزار قدیمی به‌خوبی کار می‌کند.

به‌روزرسانی و نگهداری#

چندبار باید سیستم را به‌روز کنم؟#

حداقل هفته‌ای یک‌بار. روزانه به‌روزرسانی، ریسک را کمتر می‌کند چون هر بار تغییرات کمتری اعمال می‌شود.

اگر به‌روزرسانی سیستم را خراب کرد چه کنم؟#

۱. پنیک نکنید ۲. اخبار Arch را بررسی کنید (احتمالاً وصلهٔ دستی وجود دارد) ۳. اگر از btrfs استفاده می‌کنید، به اسنپ‌شات قبلی برگردید ۴. اگر کار نکرد، از USB زنده بوت کنید و در chroot مشکل را رفع کنید

آیا به‌روزرسانی خودکار در Arch خوب است؟#

خیر. به‌روزرسانی خودکار در Arch خطرناک است چون گاهی نیاز به مداخلهٔ دستی است. به‌روزرسانی دستی و آگاهانه، راه درست است.

اگر چند ماه به‌روز نکرده باشم چه کنم؟#

۱. اخبار Arch را از آخرین به‌روزرسانی بخوانید ۲. ابتدا archlinux-keyring را به‌روز کنید ۳. سپس sudo pacman -Syu را اجرا کنید ۴. در صورت خطا، با دقت بررسی و رفع کنید

pacman و بسته‌ها#

تفاوت pacman -Sy, -Syu و -S چیست؟#

• pacman -S package — نصب بسته (با فهرست موجود)
• pacman -Sy package — به‌روزرسانی فهرست + نصب (خطرناک!)
• pacman -Syu — به‌روزرسانی فهرست + ارتقای کل سیستم (امن)
• pacman -Syu package — به‌روزرسانی کامل + نصب بسته (امن)

چرا نباید از pacman -Sy package استفاده کنم؟#

چون فهرست بسته‌ها را به‌روز می‌کند اما بسته‌های دیگر را ارتقا نمی‌دهد. این کار می‌تواند وابستگی‌ها را بشکند.

آیا بسته‌های AUR امن هستند؟#

اگر احتیاط کنید، بله. همیشه:

• PKGBUILD را قبل از نصب بخوانید
• بسته‌های پرطرفدار و با رأی بالا را انتخاب کنید
• بسته‌های Orphaned یا Out of Date را با احتیاط استفاده کنید
• از ابزارهای کمکی معتبر (yay, paru) استفاده کنید

چگونه بسته‌های یتیم را حذف کنم؟#

sudo pacman -Rns $(pacman -Qdtq)

سیستم و عملکرد#

چرا سیستم من کند است؟#

دلایل احتمالی:

• پر بودن دیسک (بررسی با df -h)
• کمبود رم (بررسی با free -h)
• مصرف بالای CPU (بررسی با htop)
• IOPS پایین دیسک (در صورت HDD)
• درایور گرافیکی نصب نیست

چرا مصرف رم بالاست؟#

لینوکس از رم آزاد برای کش فایل استفاده می‌کند (این طبیعی است). مقدار واقعی رم آزاد را در ستون available دستور free -h ببینید.

چگونه سیستم را سبک‌تر کنم؟#

• از محیط دسکتاپ سبک‌تر استفاده کنید (Xfce, LXQt, i3)
• سرویس‌های غیرضروری را غیرفعال کنید
• بسته‌های بدون استفاده را حذف کنید
• از فایل سیستم btrfs با فشرده‌سازی استفاده کنید

بوت و کرنل#

کدام کرنل را نصب کنم؟#

• linux — پیش‌فرض، برای اکثر کاربران
• linux-lts — پشتیبانی بلندمدت، پایدارتر
• linux-zen — بهینه برای دسکتاپ و گیمینگ
• linux-hardened — امنیت بالا

می‌توانید چند کرنل را هم‌زمان نصب کنید.

اگر بوت نشوم چه کنم؟#

۱. از USB زنده بوت کنید ۲. پارتیشن ریشه را در /mnt نصب کنید ۳. با arch-chroot /mnt وارد شوید ۴. مشکل را رفع کنید (معمولاً reinstall کرنل یا بوت‌لودر) ۵. خروج و reboot

چگونه منوی بوت را تنظیم کنم؟#

بسته به بوت‌لودر:

• systemd-boot — فایل‌های /boot/loader/loader.conf و /boot/loader/entries/
• GRUB — /etc/default/grub و سپس grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

گرافیک و دسکتاپ#

کدام دسکتاپ را نصب کنم؟#

آیا Wayland بهتر است یا X11؟#

برای اکثر کاربران مدرن، Wayland بهتر است (سریع‌تر، امن‌تر). اما اگر:

• از درایور NVIDIA قدیمی استفاده می‌کنید
• ابزار screen recording قدیمی لازم دارید
• نرم‌افزار خاصی با Wayland کار نمی‌کند

از X11 استفاده کنید.

چرا NVIDIA با مشکل مواجه می‌شود؟#

درایور NVIDIA اختصاصی است و با Wayland به‌خوبی هماهنگ نیست. در نسخه‌های اخیر (۵۵۵ به بالا) بهبود زیادی شده. اگر با مشکل مواجه شدید، X11 را امتحان کنید.

شبکه#

چرا اینترنت وصل نمی‌شود؟#

۱. بررسی کنید NetworkManager فعال است:

systemctl status NetworkManager

۲. بررسی کنید device شناسایی شده:

nmcli device status

۳. در صورت نیاز، درایور شبکه را نصب کنید:

sudo pacman -S linux-firmware

چگونه وای‌فای را وصل کنم؟#

# لیست شبکه‌ها
nmcli device wifi list
 
# اتصال
nmcli device wifi connect "SSID" password "your-password"

امنیت#

آیا Arch امن است؟#

Arch به‌صورت پیش‌فرض امن است اگر:

• از رمزهای قوی استفاده کنید
• SSH را ایمن کنید (کلید، disable root login)
• فایروال فعال کنید
• به‌روزرسانی منظم انجام دهید
• از بسته‌های ناشناس AUR پرهیز کنید

چگونه فایروال فعال کنم؟#

sudo pacman -S ufw
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
sudo ufw enable
sudo systemctl enable ufw

آیا آنتی‌ویروس لازم است؟#

برای کاربر خانگی، خیر. لینوکس به‌دلیل ساختار مجوزها و کمتر بودن کاربران، هدف کمتری برای ویروس‌هاست. اما اگر فایل‌ها را با ویندوز به اشتراک می‌گذارید، می‌توانید ClamAV نصب کنید.

مشکلات رایج#

"error: failed to commit transaction"#

# پاکسازی قفل pacman
sudo rm /var/lib/pacman/db.lck
 
# سپس تلاش مجدد
sudo pacman -Syu

"filename exists in filesystem"#

این یعنی فایلی روی دیسک است که pacman انتظار ندارد. معمولاً به دلیل نصب دستی یا AUR است:

# بررسی فایل
ls -la /path/to/file
 
# اگر مطمئن هستید، overwrite کنید
sudo pacman -Syu --overwrite '/path/to/file'

"invalid or corrupted package"#

# پاکسازی کش
sudo pacman -Scc
 
# به‌روزرسانی keyring
sudo pacman -Sy archlinux-keyring
 
# تلاش مجدد
sudo pacman -Syu

چیدمان صفحه‌کلید در خط فرمان اشتباه است#

# تنظیم چیدمان
sudo localectl set-keymap us
 
# برای فارسی
sudo localectl set-keymap fa

جامعه و پشتیبانی#

کجا می‌توانم کمک بگیرم؟#

• Arch Wiki — wiki.archlinux.org (بهترین منبع)
• Forum — bbs.archlinux.org
• Reddit — r/archlinux
• IRC — کانال #archlinux در Libera Chat
• Telegram — گروه‌های فارسی Arch

آیا باید به جامعهٔ Arch کمک کنم؟#

اگر از Arch استفاده می‌کنید، کمک به جامعه ارزشمند است:

• پاسخ به سوالات در فروم
• ویرایش Arch Wiki
• گزارش باگ‌ها
• نگهداری بسته‌های AUR
• کمک مالی به پروژه

خلاصه#

این آموزش پاسخ به رایج‌ترین سوالات Arch Linux را ارائه داد. اگر سؤال دیگری دارید، اول به Arch Wiki مراجعه کنید. این مرجع، گنجینه‌ای از دانش است که توسط جامعه نگهداری می‌شود.

اگر تازه شروع به یادگیری Arch کرده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم مسیر زیر را دنبال کنید:

۱. معرفی Arch ۲. نصب پایه ۳. پیکربندی پایه ۴. pacman ۵. نصب دسکتاپ ۶. به‌روزرسانی منظم

موفق باشید در سفر با Arch Linux!

پرسش‌های بیشتر#

آیا Arch برای توسعهٔ نرم‌افزار خوب است؟#

بله، عالی. جدیدترین نسخهٔ زبان‌ها و ابزارها، AUR با هزاران بسته، و کنترل کامل بر سیستم، Arch را برای توسعه‌دهندگان ایده‌آل می‌کند.

آیا Arch برای گیمینگ خوب است؟#

بله، با شرایطی:

• درایور گرافیکی جدید نصب کنید
• از Proton و Steam استفاده کنید
• linux-zen یا linux-cachyos را امتحان کنید
• شاید Wine و Lutris لازم باشد

آیا می‌توانم Arch را روی Raspberry Pi نصب کنم؟#

بله. Arch Linux ARM نسخهٔ ARM دارد که روی Raspberry Pi کار می‌کند. به archlinuxarm.org مراجعه کنید.

آیا Arch واقعاً "Bleeding Edge" است؟#

نسبت به اکثر توزیع‌ها، بله. اما Arch نرم‌افزارهای آزمایشی (beta/rc) را در مخازن اصلی قرار نمی‌دهد. نسخه‌های پایدار upstream، معمولاً ظرف چند روز در Arch هستند.