Ubuntu محبوب‌ترین توزیع لینوکس برای کاربران تازه‌کار و یکی از پرکاربردترین سیستم‌عامل‌ها روی سرورهای ابری است. این توزیع توسط شرکت Canonical و بر پایهٔ Debian ساخته می‌شود و به‌خاطر نصب آسان، پشتیبانی بلندمدت و جامعهٔ بزرگ کاربری شناخته می‌شود. در این آموزش با فلسفه، تاریخچه و ویژگی‌های کلیدی Ubuntu آشنا می‌شوید.

Ubuntu چیست؟#

Ubuntu در آوریل ۲۰۰۴ توسط Mark Shuttleworth و شرکت Canonical پدید آمد. نام Ubuntu از فلسفهٔ جنوب آفریقا و به‌معنای «انسانیت به‌سوی دیگران» است؛ شعاری که نشان می‌دهد این توزیع برای همه، رایگان و قابل‌دسترس است.

Ubuntu بر پایهٔ Debian (معمولاً شاخهٔ Testing) ساخته می‌شود و بسته‌های با پسوند .deb و مدیریت بستهٔ APT را از Debian به ارث برده است. اما با Debian تفاوت‌های مهمی دارد:

• انتشار منظم هر ۶ ماه (به‌جای چرخهٔ «آماده‌شدن» Debian)
• نسخه‌های LTS هر ۲ سال با ۵ سال پشتیبانی
• محیط دسکتاپ پیش‌فرض GNOME با سفارشی‌سازی‌های Canonical
• ابزار Snap برای بسته‌های کانتینری
• پشتیبانی تجاری شرکت Canonical

فلسفهٔ Ubuntu#

فلسفهٔ Ubuntu بر چند ستون استوار است:

۱. رایگان بودن برای همه#

Ubuntu همیشه رایگان دانلود و استفاده است. نسخهٔ Desktop و Server هیچ تفاوتی در هزینه ندارند و تنها در بسته‌های پیش‌فرض متفاوت‌اند.

۲. انتشار منظم و قابل‌پیش‌بینی#

برخلاف Debian که زمان انتشار را به «آماده بودن» گره زده، Ubuntu هر ۶ ماه یک نسخهٔ جدید منتشر می‌کند (آوریل و اکتبر). نسخهٔ LTS هم هر ۲ سال (در آوریل سال‌های زوج) عرضه می‌شود.

۳. پشتیبانی بلندمدت (LTS)#

نسخه‌های LTS (Long Term Support) به‌مدت ۵ سال پشتیبانی رسمی دریافت می‌کنند و با اشتراک Ubuntu Pro می‌توان این مدت را تا ۱۰ سال یا بیشتر تمدید کرد.

۴. کاربرپسندی پیش‌فرض#

Ubuntu به‌جای ارائهٔ یک سیستم خالی، تجربه‌ای آماده ارائه می‌دهد: درایورها، کدک‌ها، مرورگر و نرم‌افزار اداری از همان نصب اول در دسترس‌اند.

تفاوت Ubuntu با سایر توزیع‌ها#

چه کسی باید از Ubuntu استفاده کند؟#

نسخه‌های اصلی Ubuntu#

Ubuntu در دو نسخهٔ رسمی عرضه می‌شود:

علاوه بر این، نسخه‌های رسمی دیگری هم وجود دارند:

• Ubuntu LTS — نسخهٔ پایدار بلندمدت (24.04، 22.04)
• Ubuntu non-LTS — نسخهٔ میان‌دوره‌ای (24.10، 25.04)
• Flavors — نسخه‌هایی با دسکتاپ متفاوت: Kubuntu (KDE)، Xubuntu (XFCE)، Lubuntu (LXQt)، Ubuntu MATE، Ubuntu Budgie، Ubuntu Studio

برای جزئیات بیشتر به آموزش نسخه‌های Ubuntu مراجعه کنید.

APT و Snap — دو سیستم مدیریت بسته#

Ubuntu همزمان از دو سیستم مدیریت بسته استفاده می‌کند:

• APT — سیستم کلاسیک Debian برای بسته‌های .deb
• Snap — سیستم بسته‌های کانتینری Canonical که وابستگی‌های خود را همراه دارند

# نصب با APT
sudo apt update
sudo apt install firefox
 
# نصب با Snap
sudo snap install code --classic

برای درک کامل تفاوت‌ها به آموزش APT و Snap مراجعه کنید.

محیط دسکتاپ پیش‌فرض: GNOME#

Ubuntu از نسخهٔ ۱۷.۱۰ به بعد، از محیط GNOME با سفارشی‌سازی‌های خاص Canonical استفاده می‌کند. بار داک (Ubuntu Dock) در سمت چپ، نوار بالا و نمای کلی Activities از ویژگی‌های شاخص آن است.

# بررسی نسخهٔ GNOME
gnome-shell --version
# GNOME Shell 46.0

برای نصب یا سفارشی‌سازی GNOME به آموزش محیط GNOME مراجعه کنید.

معماری‌های پشتیبانی‌شده#

Ubuntu روی معماری‌های زیر به‌طور رسمی پشتیبانی می‌شود:

• amd64 (x86_64) — رایج‌ترین روی PC و سرور
• arm64 (aarch64) — Raspberry Pi، سرورهای ARM، Mac M-series
• armhf — Raspberry Pi 2/3 و دستگاه‌های قدیمی‌تر
• ppc64el — IBM Power
• s390x — IBM Mainframe
• riscv64 — سخت‌افزار RISC-V

Ubuntu Pro#

Ubuntu Pro سرویس رایگان Canonical برای کاربری شخصی (تا ۵ ماشین) و پولی برای سازمان‌هاست که پشتیبانی LTS را تا ۱۰ سال تمدید می‌کند و ابزارهای امنیتی پیشرفته مانند Livepatch، USG (hardening) و Extended Security Updates را اضافه می‌کند.

# اتصال سیستم به Ubuntu Pro
sudo pro attach

خلاصه#

Ubuntu توزیعی است که کاربرپسندی، پایداری و پشتیبانی تجاری را در کنار هم قرار می‌دهد. اگر تازه می‌خواهید لینوکس را امتحان کنید، یا به‌دنبال سروری با پشتیبانی بلندمدت هستید، Ubuntu یکی از بهترین انتخاب‌هاست.

در آموزش بعدی، مزایا و معایب Ubuntu را بررسی می‌کنیم تا تصمیم بهتری بگیرید.

پرسش‌های رایج#

آیا Ubuntu واقعاً رایگان است؟#

بله. دانلود، نصب و استفاده از Ubuntu کاملاً رایگان است. Canonical از طریق خدمات پولی مانند Ubuntu Pro، پشتیبانی سازمانی و Ubuntu One درآمد دارد، اما خود سیستم‌عامل رایگان است.

تفاوت Ubuntu با Debian چیست؟#

Ubuntu بر پایهٔ Debian Testing ساخته می‌شود، بسته‌های جدیدتر دارد، انتشار منظم‌تری دارد و پشتیبانی تجاری Canonical را ارائه می‌دهد. Debian پایدارتر، آزادتر و سبک‌تر است، اما بسته‌های آن قدیمی‌ترند و چرخهٔ انتشار نامنظم‌تری دارد.

کدام نسخه را نصب کنم؟#

برای اکثر کاربران، Ubuntu 24.04 LTS (یا آخرین LTS موجود) بهترین انتخاب است. اگر به دنبال ویژگی‌های جدیدتر هستید و با بروزرسانی‌های مکرر مشکلی ندارید، می‌توانید نسخهٔ میان‌دوره‌ای (non-LTS) را امتحان کنید.