در این آموزش، پاسخ متداول‌ترین سوالاتی که کاربران Ubuntu می‌پرسند را به‌صورت دسته‌بندی‌شده ارائه می‌دهیم. اگر سؤال شما اینجا نیست، حتماً در آموزش‌های مرتبط جستجو کنید.

سوالات عمومی#

آیا Ubuntu واقعاً رایگان است؟#

بله. دانلود، نصب و استفاده از Ubuntu کاملاً رایگان است. Canonical از طریق خدمات پولی مانند Ubuntu Pro، پشتیبانی سازمانی و Ubuntu One درآمد دارد، اما خود سیستم‌عامل رایگان است.

تفاوت Ubuntu با Debian چیست؟#

Ubuntu بر پایهٔ Debian Testing ساخته می‌شود، بسته‌های جدیدتر دارد، انتشار منظم‌تری دارد و پشتیبانی تجاری Canonical را ارائه می‌دهد. Debian پایدارتر، آزادتر و سبک‌تر است، اما بسته‌های آن قدیمی‌ترند و چرخهٔ انتشار نامنظم‌تری دارد.

تفاوت Ubuntu با Linux Mint چیست؟#

Linux Mint بر پایهٔ Ubuntu LTS ساخته می‌شود. تفاوت‌های اصلی:

• Mint دسکتاپ پیش‌فرض Cinnamon (شبیه ویندوز) دارد، Ubuntu GNOME
• Mint از Snap استفاده نمی‌کند (Mint به‌جای آن Flatpak را ترجیح می‌دهد)
• Mint ابزارهای گرافیکی بیشتری برای مدیریت ساده دارد
• Mint پایداری بالاتری دارد چون فقط LTS را پایه قرار می‌دهد

آیا Ubuntu برای گیم مناسب است؟#

بله. با درایورهای NVIDIA، Steam، Proton و Lutris، اکثر بازی‌های ویندوزی روی Ubuntu اجرا می‌شوند. اما اگر گیمینگ اولویت اصلی شماست، توزیع‌هایی مانند Pop!_OS یا Nobara تخصصی‌ترند.

سوالات نصب#

کدام نسخه را نصب کنم؟ LTS یا جدید؟#

برای اکثر کاربران، آخرین LTS (مثلاً 24.04 LTS) بهترین انتخاب است. LTS پایدارتر است، ۵ سال پشتیبانی دارد و بسته‌های آن آزمایش‌شده‌ترند. اگر توسعه‌دهنده هستید و آخرین ویژگی‌ها را می‌خواهید، می‌توانید non-LTS را امتحان کنید.

آیا می‌توانم Ubuntu را کنار ویندوز نصب کنم؟#

بله. به این کار Dual Boot می‌گویند. برای راهنمای کامل به آموزش نصب کنار ویندوز مراجعه کنید.

حداقل سخت‌افزار Ubuntu چیست؟#

آیا Ubuntu روی Mac M1/M2 نصب می‌شود؟#

نسخهٔ رسمی Ubuntu روی Apple Silicon به‌صورت native نصب نمی‌شود. اما می‌توانید از Ubuntu با ماشین مجازی مانند UTM یا Parallels استفاده کنید. پروژهٔ Asahi Linux در حال توسعهٔ پشتیبانی native است.

سوالات Snap و Flatpak#

چرا Firefox در Ubuntu به‌صورت Snap نصب می‌شود؟#

Canonical از Ubuntu 22.04 به بعد، Firefox را از بستهٔ deb به Snap منتقل کرد. این کار به Canonical اجازه می‌دهد به‌روزرسانی‌های امنیتی را سریع‌تر از طریق Snap Store ارائه دهد.

اگر نسخهٔ deb را می‌خواهید:

# افزودن PPA Mozilla Team
sudo add-apt-repository -y ppa:mozillateam/ppa
 
# پین‌کردن PPA برای اولویت
echo 'Package: *
Pin: release o=LP-PPA-mozillateam
Pin-Priority: 1001' | sudo tee /etc/apt/preferences.d/mozilla-firefox
 
sudo apt update
sudo apt install -y firefox

Snap بهتر است یا Flatpak؟#

هر کدام مزایا و معایب دارند:

آیا می‌توانم Snap را کاملاً حذف کنم؟#

بله، اما توصیه نمی‌شود. حذف Snap ممکن است باعث شود برخی برنامه‌های پیش‌فرض (مانند Firefox و App Center) کار نکنند. اگر اصرار دارید:

# حذف همهٔ snapها
sudo snap remove --all
 
# حذف بستهٔ snapd
sudo apt purge snapd
 
# جلوگیری از نصب مجدد
sudo apt-mark hold snapd

سوالات دسکتاپ و گرافیک#

صفحهٔ بوت Ubuntu می‌آید اما صفحه سیاه می‌شود#

این معمولاً مشکل درایور گرافیک است:

# بوت به Recovery Mode → root shell
# حذف درایورهای NVIDIA
sudo apt purge '*nvidia*'
 
# نصب درایور جدید
sudo ubuntu-drivers autoinstall
 
# یا نصب درایور آزاد
sudo apt install -y xserver-xorg-video-nouveau
 
sudo reboot

چرا گرافیک من کند است؟#

دلایل ممکن:

# ۱. بررسی درایور گرافیک
sudo ubuntu-drivers devices
 
# ۲. بررسی session Wayland یا X11
echo $XDG_SESSION_TYPE
 
# ۳. بررسی GPU فعلی (در لپ‌تاپ‌های دو گرافیکی)
glxinfo | grep "OpenGL renderer"
 
# ۴. فعال‌کردن GPU NVIDIA در لپ‌تاپ
sudo prime-select nvidia

آیا می‌توانم GNOME را به دسکتاپ دیگری تغییر دهم؟#

بله. Ubuntu از دسکتاپ‌های مختلفی پشتیبانی می‌کند:

# نصب KDE Plasma
sudo apt install -y kubuntu-desktop
 
# نصب XFCE
sudo apt install -y xubuntu-desktop
 
# نصب LXQt
sudo apt install -y lubuntu-desktop
 
# نصب Cinnamon
sudo apt install -y cinnamon-desktop-environment

برای جزئیات به آموزش نصب KDE Plasma مراجعه کنید.

Night Light یا فیلتر آبی کجاست؟#

# در GNOME Settings
gnome-control-center display
# در تب Display → Night Light را فعال کنید

سوالات شبکه#

وای‌فای من کار نمی‌کند#

# بررسی رابط Wi-Fi
ip link show
 
# بررسی فریم‌ور
sudo dmesg | grep -i firmware
 
# نصب فریم‌ورهای اضافی
sudo apt install -y linux-firmware
 
# نصب درایورهای وایرلس خاص
sudo apt install -y firmware-iwlwifi firmware-realtek
 
# ری‌استارت NetworkManager
sudo systemctl restart NetworkManager

اینترنت وصل است اما DNS کار نمی‌کند#

# بررسی DNS فعلی
resolvectl status
 
# تنظیم DNS موقت
echo "nameserver 8.8.8.8" | sudo tee /etc/resolv.conf
 
# فعال‌سازی systemd-resolved
sudo systemctl enable --now systemd-resolved
sudo ln -sf /run/systemd/resolve/stub-resolv.conf /etc/resolv.conf

چطور hostname سیستم را تغییر دهم؟#

# تنظیم hostname
sudo hostnamectl set-hostname my-ubuntu
 
# افزودن به /etc/hosts
echo "127.0.1.1 my-ubuntu" | sudo tee -a /etc/hosts

سوالات به‌روزرسانی و ارتقا#

آیا به‌روزرسانی خودکار امن است؟#

به‌روزرسانی خودکار امنیتی (با unattended-upgrades) برای اکثر سرورها و دسکتاپ‌ها امن است. این کار فقط به‌روزرسانی‌های امنیتی را نصب می‌کند، نه ارتقای نسخهٔ بزرگ.

# فعال‌سازی
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades

چه زمانی باید ارتقا به نسخهٔ جدید انجام دهم؟#

• LTS به LTS: هر ۲ سال (مثلاً 22.04 به 24.04)
• non-LTS به non-LTS: هر ۶ تا ۹ ماه
• non-LTS به LTS: وقتی LTS جدید منتشر شد

# ارتقا به نسخهٔ بعدی
sudo do-release-upgrade

خطای "The following packages have been kept back"#

این یعنی برخی بسته‌ها به‌دلیل وابستگی‌های جدید، ارتقا نمی‌کنند. راه‌حل:

# ارتقای کامل
sudo apt full-upgrade
 
# یا نصب دستی بسته‌های kept back
sudo apt install <package-name>

سوالات امنیتی#

آیا Ubuntu به آنتی‌ویروس نیاز دارد؟#

در حالت کلی خیر. لینوکس به‌دلیل ساختار کاربر و محبوبیت کمتر نسبت به ویندوز، هدف کمتری برای بدافزار است. اما اگر فایل‌هایی بین لینوکس و ویندوز رد و بدل می‌کنید، می‌توانید clamav نصب کنید:

sudo apt install -y clamav clamtk

آیا فایروال در Ubuntu فعال است؟#

به‌طور پیش‌فرض، UFW (Uncomplicated Firewall) نصب است اما غیرفعال. برای فعال‌کردن:

# فعال‌سازی
sudo ufw enable
 
# تنظیم default
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
 
# اجازه به SSH
sudo ufw allow ssh
 
# اجازه به وب‌سرور
sudo ufw allow http
sudo ufw allow https
 
# بررسی وضعیت
sudo ufw status verbose

آیا باید Secure Boot را غیرفعال کنم؟#

در اکثر موارد، نیازی نیست. Ubuntu با Secure Boot کار می‌کند. اما اگر:

• درایور NVIDIA نصب می‌کنید و مشکل دارید
• VirtualBox یا VMware نصب می‌کنید
• ماژول‌های custom kernel کامپایل می‌کنید

ممکن است نیاز باشد Secure Boot را غیرفعال کنید یا با MOK امضا کنید.

سوالات نگهداری#

چطور فضای دیسک آزاد کنم؟#

# پاک‌سازی بسته‌های یتیم
sudo apt autoremove --purge -y
 
# پاک‌سازی کش apt
sudo apt clean
 
# پاک‌سازی Snapهای قدیمی
sudo snap list --all | awk '/disabled/{print $1, $3}' | while read name rev; do sudo snap remove "$name" --revision="$rev"; done
 
# پاک‌سازی journal قدیمی
sudo journalctl --vacuum-time=30d
 
# بررسی فایل‌های بزرگ
sudo du -sh /var/log/* | sort -hr | head

سیستم کند شده، چه کار کنم؟#

# ۱. بررسی منابع
top
# یا
btop
 
# ۲. بررسی سرویس‌های مصرف‌کننده
systemd-cgtop
 
# ۳. غیرفعال‌کردن سرویس‌های غیرضروری
systemctl list-unit-files --state=enabled
 
# ۴. بررسی زمان بوت
systemd-analyze blame | head -20
 
# ۵. پاک‌سازی startup applications
gnome-session-properties

چطور بفهمم کدام برنامه از رم استفاده می‌کند؟#

# top 10 مصرف‌کنندهٔ رم
ps aux --sort=-%mem | head -11
 
# یا با htop
sudo apt install -y htop
htop
# فشار F6 → MEM

سوالات نرم‌افزار#

آیا Microsoft Office روی Ubuntu نصب می‌شود؟#

نسخهٔ desktop آن نصب نمی‌شود، اما می‌توانید از:

• Microsoft Office Online در مرورگر (رایگان)
• LibreOffice (رایگان، سازگار)
• ONLYOFFICE (رایگان، شبیه Microsoft)
• WPS Office (رایگان، شبیه Microsoft)

استفاده کنید.

آیا Photoshop روی Ubuntu نصب می‌شود؟#

نسخهٔ native نه. اما می‌توانید از:

• GIMP (رایگان، جایگزین قدرتمند)
• Photopea در مرورگر (شبیه Photoshop)
• Krita (برای نقاشی دیجیتال)
• Photoshop با Wine (با مشکل، توصیه نمی‌شود)

استفاده کنید.

چطور فایل‌های ویندوزی (.exe) را اجرا کنم؟#

با Wine یا Bottles:

# نصب Wine
sudo apt install -y wine
 
# اجرای فایل exe
wine program.exe

خلاصه و ادامه آموزش#

اگر سؤال شما اینجا پاسخ داده نشد، می‌توانید:

• در آموزش معرفی Ubuntu شروع کنید
• به آموزش APT و Snap برای نصب نرم‌افزار مراجعه کنید
• آموزش به‌روزرسانی سیستم را برای نگهداری دنبال کنید

برای پاسخ‌های تخصصی‌تر، انجمن‌های زیر مفیدند:

• Ask Ubuntu — https://askubuntu.com
• Ubuntu Forums — https://ubuntuforums.org
• Reddit r/Ubuntu — https://reddit.com/r/Ubuntu