</>

لینوکس‌پارسی

مرجع فارسی آموزش لینوکس

Gentoo • Arch • Debian • Ubuntu • Kali • Parrot
پرش به محتوای اصلی

Command Palette

Search for a command to run...

Flatpak در Ubuntu

آموزش کامل نصب و استفاده از Flatpak در Ubuntu؛ جایگزین Snap و APT برای نصب برنامه‌های گرافیکی از Flathub با وابستگی‌های ایزوله.

مقدماتی۶ دقیقه مطالعهآخرین بروزرسانی: ۹ تیر ۱۴۰۵ویرایش در گیت‌هاب

Flatpak یک سیستم مدیریت بستهٔ کانتینری است که به‌عنوان جایگزین Snap در بسیاری از توزیع‌ها استفاده می‌شود. در این آموزش با نصب Flatpak، افزودن Flathub و نصب برنامه‌ها در Ubuntu آشنا می‌شوید.

Flatpak چیست؟#

Flatpak بسته‌ها را به‌صورت کانتینرهای ایزوله، همراه با وابستگی‌هایشان، ارائه می‌دهد. هر بسته در یک sandbox اجرا می‌شود و دسترسی محدودی به سیستم دارد. Flatpak توسط پروژه‌ای مستقل (نه Canonical) توسعه می‌یابد و در توزیع‌های مختلف (Fedora، Debian، Arch، Ubuntu و...) کار می‌کند.

تفاوت Flatpak با Snap#

ویژگیFlatpakSnap
تمرکزبرنامه‌های گرافیکیهمهٔ انواع بسته
توسعه‌دهندهجامعهٔ مستقل (GNOME/Red Hat)Canonical
فروشگاهFlathubSnap Store
BackendOSTreesquashfs
پیش‌فرض درFedora، EndlessUbuntu
به‌روزرسانیدستی (یا via GNOME Software)خودکار
Sandboxقوی‌ترقوی

چرا Flatpak به‌جای Snap؟

برخی کاربران ترجیح می‌دهند به‌جای Snap از Flatpak استفاده کنند، زیرا Flatpak مستقل از Canonical است، فروشگاه آن (Flathub) برنامه‌های بیشتری دارد و در اجرای اول سریع‌تر است. البته Snap هم روی Ubuntu بهتر با سیستم یکپارچه است.

نصب Flatpak در Ubuntu#

# نصب Flatpak
sudo apt update
sudo apt install -y flatpak
 
# نصب افزونهٔ Flatpak برای GNOME Software (اختیاری اما توصیه‌شده)
sudo apt install -y gnome-software-plugin-flatpak
 
# خروجی نمونه:
# The following NEW packages will be installed:
#   flatpak gnome-software-plugin-flatpak libflatpak0 ...

افزودن مخزن Flathub#

Flathub فروشگاه رسمی Flatpak است:

# افزودن مخزن Flathub
flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo
 
# خروجی: (در صورت موفقیت، بدون پیام)
 
# بررسی مخازن
flatpak remotes
# Name    Options
# flathub system

پس از افزودن Flathub، فهرست برنامه‌ها را به‌روزرسانی کنید:

flatpak update

جستجو و نصب برنامه‌ها#

جستجوی برنامه#

# جستجوی برنامه
flatpak search spotify
 
# خروجی:
# Description                                  Application          Version
# Spotify                                      com.spotify.Client    1.2.31
# spot                                         dev.alextren.Spot     0.6.0
 
# جستجوی گسترده‌تر
flatpak search code

نصب برنامه#

# نصب برنامه (با تأیید)
flatpak install flathub com.spotify.Client
 
# نصب بدون پرسش تأیید
flatpak install -y flathub com.spotify.Client
 
# نصب نسخهٔ خاص
flatpak install flathub com.spotify.Client//1.2.31

شناسهٔ application ID

برنامه‌های Flatpak به‌جای نام کوتاه، با شناسهٔ کامل (به‌صورت reverse-DNS) شناخته می‌شوند؛ مثلاً com.spotify.Client یا org.gimp.GIMP. این شناسه‌ها یکتا هستند و تداخل ایجاد نمی‌کنند.

اجرای برنامه#

# اجرای برنامه با شناسهٔ کامل
flatpak run com.spotify.Client
 
# اجرای با نام کوتاه (اگر یکتا باشد)
flatpak run spotify

برنامه‌های نصب‌شده با Flatpak به‌صورت خودکار به منوی برنامه‌های GNOME اضافه می‌شوند و نیازی به دستور flatpak run نیست.

مدیریت برنامه‌های نصب‌شده#

# لیست برنامه‌های نصب‌شده
flatpak list
 
# خروجی:
# Name          Application         Version   Branch Origin  Installation
# Spotify       com.spotify.Client  1.2.31    stable flathub system
# GIMP          org.gimp.GIMP       2.10.36   stable flathub system
 
# لیست فقط برنامه‌ها (بدون runtime)
flatpak list --app
 
# اطلاعات یک برنامه
flatpak info com.spotify.Client
 
# به‌روزرسانی همهٔ برنامه‌ها
flatpak update
 
# به‌روزرسانی یک برنامه
flatpak update com.spotify.Client

حذف برنامه#

# حذف برنامه
flatpak uninstall com.spotify.Client
 
# حذف بدون پرسش
flatpak uninstall -y com.spotify.Client
 
# حذف همهٔ برنامه‌های نصب‌شده
flatpak uninstall --all
 
# حذف runtimeهای غیراستفاده
flatpak uninstall --unused

پاک‌سازی دورهای runtimeها

هر برنامهٔ Flatpak runtimeهای خود را نصب می‌کند. با گذشت زمان، runtimeهای قدیمی و غیراستفاده فضای زیادی اشغال می‌کنند. دستور flatpak uninstall --unused را به‌صورت ماهانه اجرا کنید تا فضای دیسک آزاد شود.

دسترسی به فایل‌ها (Permissions)#

Flatpak برنامه‌ها را در sandbox اجرا می‌کند. برای دسترسی به فایل‌های خارج از sandbox، باید permission بدهید:

# نصب ابزار مدیریت permission
sudo apt install -y flatpak
 
# مشاهدهٔ permissionهای یک برنامه
flatpak info --show-permissions com.spotify.Client
 
# افزودن دسترسی به پوشهٔ ~/Music
flatpak override --user --filesystem=~/Music com.spotify.Client
 
# افزودن دسترسی به تمام دستگاه‌های removable
flatpak override --user --filesystem=/media com.spotify.Client
 
# حذف یک permission
flatpak override --user --nofilesystem=~/Music com.spotify.Client
 
# بازنشانی همهٔ permissionها
flatpak override --user --reset com.spotify.Client

استفاده از Flatseal#

برای مدیریت گرافیکی permissionها، ابزار Flatseal عالی است:

# نصب Flatseal
flatpak install flathub com.github.tchx84.Flatseal
 
# اجرای Flatseal
flatpak run com.github.tchx84.Flatseal

Flatseal برای مدیریت آسان

Flatseal یک رابط گرافیکی ساده برای مشاهده و تغییر permissionهای برنامه‌های Flatpak فراهم می‌کند. اگر می‌خواهید دسترسی فایل، شبکه، میکروفون یا دوربین یک برنامه را تنظیم کنید، این ابزار بهترین راه است.

نصب برنامه‌های محبوب از Flathub#

# نصب برنامه‌های کاربردی
flatpak install -y flathub org.mozilla.firefox          # Firefox
flatpak install -y flathub org.gimp.GIMP                # GIMP
flatpak install -y flathub org.inkscape.Inkscape        # Inkscape
flatpak install -y flathub org.onlyoffice.desktopeditors # ONLYOFFICE
flatpak install -y flathub org.videolan.VLC             # VLC
flatpak install -y flathub com.spotify.Client           # Spotify
flatpak install -y flathub org.telegram.desktop         # Telegram
flatpak install -y flathub com.discordapp.Discord       # Discord
flatpak install -y flathub com.visualstudio.code        # VS Code

نگه‌داری Flatpak#

# بررسی فضای اشغال‌شده
flatpak list --app --columns=application,size
 
# پاک‌سازی runtimeهای غیراستفاده
flatpak uninstall --unused
 
# Repair در صورت مشکل
flatpak repair
 
# بررسی به‌روزرسانی‌های موجود
flatpak remote-ls --updates flathub

خطاهای رایج#

۱. خطای "error: remote flathub not found"#

# افزودن مجدد Flathub
flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo

۲. برنامه اجرا نمی‌شود#

# اجرای با خروجی دیباگ
flatpak run --verbose com.spotify.Client
 
# بررسی لاگ‌ها
journalctl -xe | grep flatpak

۳. برنامه به فایل‌ها دسترسی ندارد#

راه‌حل: permission فایل‌سیستم را اضافه کنید:

flatpak override --user --filesystem=home com.spotify.Client

۴. فضای زیادی اشغال شده#

# پاک‌سازی runtimeهای غیراستفاده
flatpak uninstall --unused
 
# بررسی حجم نصب‌شده
du -sh ~/.local/share/flatpak
sudo du -sh /var/lib/flatpak

۵. سرعت دانلود کند است#

# تنظیم mirror برای Flathub (در صورت موجود بودن)
# یا نصب نرم‌افزار دانلودمنیجر مثل aria2

Flatpak در برابر APT#

ویژگیFlatpakAPT
نوع بستهکانتینریdeb باینری
به‌روز بودنبسیار به‌روزبسته به نسخهٔ Ubuntu
وابستگی‌هاهمراه با بستهمشترک با سیستم
Sandboxingداردندارد
حجمبیشترکمتر
مناسب برایبرنامه‌های گرافیکیابزارهای سیستمی، کتابخانه‌ها

ترکیب APT و Flatpak

بهترین تجربه در Ubuntu، ترکیب APT (برای ابزارهای سیستمی) و Flatpak (برای برنامه‌های گرافیکی کاربردی) است. این کار هم پایداری سیستم را حفظ می‌کند و هم دسترسی به آخرین نسخهٔ برنامه‌ها را فراهم می‌سازد.

خلاصه و مرحلهٔ بعد#

Flatpak یک جایگزین عالی برای Snap در Ubuntu است، به‌خصوص برای برنامه‌های گرافیکی. با افزودن Flathub و نصب Flatseal، می‌توانید ده‌ها برنامهٔ کاربردی را با امنیت و به‌روز بودن بالا نصب کنید.

به‌عنوان گام بعدی:

اشتراک‌گذاری:

این صفحه در تاریخ ۹ تیر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است.