# بررسی آیا کاربر فعلی sudo دارد
groups
# ali adm cdrom sudo dip plugdev users
 
# بررسی دسترسی sudo
sudo -v
# [sudo] password for ali: ********

# ساخت کاربر تعاملی
sudo adduser maryam
 
# خروجی:
# Adding user `maryam' ...
# Adding new group `maryam' (1002) ...
# Adding new user `maryam' (1002) with group `maryam' ...
# Creating home directory `/home/maryam' ...
# Enter new UNIX password: ********
# Retype new UNIX password: ********
# Full Name []: Maryam Ahmadi
# Room Number []:
# Work Phone []:
# Home Phone []:
# Is the information correct? [Y/n] y

# ساخت کاربر با useradd
sudo useradd -m -s /bin/bash maryam
 
# تنظیم رمز
sudo passwd maryam
# New password: ********
# Retype new password: ********

# تغییر رمز خودتان
passwd
# Changing password for ali.
# Current password: ********
# New password: ********
# Retype new password: ********
 
# تغییر رمز کاربر دیگر (با sudo)
sudo passwd maryam
 
# قفل‌کردن حساب کاربری
sudo passwd -l maryam
 
# باز کردن قفل
sudo passwd -u maryam
 
# تنظیم انقضای رمز (مثلاً ۹۰ روز)
sudo chage -M 90 maryam
 
# مشاهدهٔ اطلاعات انقضا
chage -l maryam

# حذف کاربر بدون حذف پوشهٔ home
sudo deluser maryam
 
# حذف کاربر همراه با پوشهٔ home
sudo deluser --remove-home maryam
 
# پشتیبان‌گیری از فایل‌های کاربر قبل از حذف
sudo deluser --backup --backup-to /root/removed-users maryam

# لیست همهٔ گروه‌ها
cat /etc/group
 
# گروه‌های کاربر فعلی
groups
 
# گروه‌های یک کاربر خاص
groups maryam
 
# ساخت گروه جدید
sudo groupadd developers
 
# حذف گروه
sudo groupdel developers
 
# افزودن کاربر به گروه
sudo usermod -aG developers maryam
 
# افزودن کاربر به چند گروه
sudo usermod -aG developers,docker,wheel maryam

# مشاهدهٔ گروه اصلی
id maryam
# uid=1002(maryam) gid=1002(maryam) groups=1002(maryam),...
 
# تغییر گروه اصلی
sudo usermod -g developers maryam
 
# بررسی تغییر
id maryam

# فایل کاربران
cat /etc/passwd
# ali:x:1000:1000:Ali Rezaei:/home/ali:/bin/bash
# maryam:x:1002:1002:Maryam Ahmadi:/home/maryam:/bin/bash
# هر خط: username:x:uid:gid:comment:home:shell
 
# فایل رمزها (shadow)
sudo cat /etc/shadow
 
# فایل گروه‌ها
cat /etc/group

ali:x:1000:1000:Ali Rezaei:/home/ali:/bin/bash
^^^  ^^^^  ^^^^  ^^^^^^^^^ ^^^^^^^^^ ^^^^^^^^^^
|    |     |     |         |          shell ورود
|    |     |     |         home directory
|    |     |     GECOS (نام کامل/توضیح)
|    |     GID گروه اصلی
|    UID
username

# تغییر shell خودتان
chsh
# Enter the new value, or press ENTER for the default
# Login Shell [/bin/bash]: /bin/zsh
 
# تغییر shell کاربر دیگر
sudo chsh -s /bin/zsh maryam
 
# لیست shellهای موجود
cat /etc/shells
# /bin/sh
# /bin/bash
# /usr/bin/zsh
# /bin/fish

# لیست نشست‌ها
loginctl list-sessions
 
# لیست کاربران واردشده
loginctl list-users
 
# اطلاعات نشست فعلی
loginctl
 
# اطلاعت از یک نشست خاص
loginctl show-session c1
 
# قفل‌کردن صفحه (در محیط گرافیکی)
loginctl lock-session
 
# باز کردن قفل
loginctl unlock-session
 
# خاتمهٔ یک نشست (kick user)
sudo loginctl terminate-session c1
 
# خاموش‌کردن سیستم
sudo loginctl poweroff
sudo loginctl reboot

# تبدیل به root
su -
# Password: (رمز root لازم است)
 
# تبدیل به کاربر دیگر
su - maryam
# Password: (رمز maryam لازم است)
 
# اجرای یک دستور به‌عنوان کاربر دیگر
su - maryam -c "whoami"
 
# خروج
exit

sudo usermod -aG sudo maryam
# کاربر باید logout و login کند تا گروه‌های جدید اعمال شوند

# نشست فعلی را کاملاً ببندید و دوباره وارد شوید
# یا اعمال موقت در نشست فعلی:
newgrp docker

# ساخت دستی home directory
sudo mkdir /home/maryam
sudo cp -r /etc/skel/. /home/maryam/
sudo chown -R maryam:maryam /home/maryam

# حذف فایل lock قفل‌شده
sudo rm /etc/passwd.lock
sudo rm /etc/shadow.lock
sudo rm /etc/group.lock