نصب KDE Plasma در Debian

آموزش نصب KDE Plasma در Debian با tasksel و apt، نصب SDDM، Wayland در برابر X11 و نصب برنامه‌های KDE.

متوسط۷ دقیقه مطالعهآخرین بروزرسانی: ۹ تیر ۱۴۰۵ویرایش در گیت‌هاب

KDE Plasma یکی از قدرتمندترین و قابل‌شخصی‌سازی‌ترین محیط‌های دسکتاپ لینوکس است. در این آموزش، نصب KDE Plasma روی Debian Stable را به‌صورت گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم.

KDE Plasma چیست؟#

KDE Plasma محیط دسکتاپی است که توسط جامعهٔ KDE توسعه می‌یابد و به‌خاطر انعطاف‌پذیری فوق‌العاده، ظاهر مدرن و ویژگی‌های غنی شناخته می‌شود. در Debian 12، نسخهٔ پیش‌فرض KDE Plasma 5.27 LTS است.

ویژگی	توضیح
Display server	Wayland یا X11
Display Manager	SDDM
File Manager	Dolphin
Terminal	Konsole
Settings	System Settings
Window Manager	KWin
Compositor	داخلی KWin

KDE Plasma در Debian 13

در Debian 13 (Trixie) که در حال توسعه است، نسخهٔ Plasma 6 (مبتنی بر Qt 6) ارائه می‌شود. در این نسخه، Wayland به‌طور پیش‌فرض و X11 اختیاری است.

روش ۱: نصب با tasksel (پیشنهادی)#

# نصب tasksel
sudo apt install tasksel
 
# اجرای tasksel
sudo tasksel

در منو، گزینهٔ Debian desktop environment و سپس KDE Plasma را انتخاب کنید:

[ ] Debian desktop environment
[*] ... KDE Plasma     ← انتخاب کنید
[ ] ... GNOME
[ ] ... Xfce
[ ] ... Cinnamon
[ ] ... MATE
[ ] ... LXDE
[ ] ... LXQt
[ ] web server
[*] SSH server
[*] standard system utilities

# یا نصب مستقیم
sudo tasksel install kde-desktop

kde-desktop متابستهٔ کامل

متا-بستهٔ kde-desktop (یا task-kde-desktop) شامل تمام بسته‌های لازم برای یک تجربهٔ کامل KDE است: Plasma Shell، SDDM، Dolphin، Konsole، System Settings، KDE Gear (برنامه‌های کاربردی مانند Kate، Gwenview، Okular) و...

روش ۲: نصب با apt#

نصب کامل KDE Plasma#

# نصب متابستهٔ کامل
sudo apt install task-kde-desktop
 
# یا نصب دستی
sudo apt install kde-standard

نصب حداقلی KDE Plasma#

اگر می‌خواهید فقط هستهٔ Plasma را داشته باشید:

# نصب هسته
sudo apt install kde-plasma-desktop
 
# سپس برنامه‌های مورد نیاز را اضافه کنید
sudo apt install dolphin konsole kate okular gwenview

متابسته	شامل	حجم
`task-kde-desktop`	Plasma + SDDM + Gear + ابزارها	~۲.۵ گیگابایت
`kde-standard`	Plasma + SDDM + برنامه‌های اصلی	~۱.۵ گیگابایت
`kde-plasma-desktop`	فقط Plasma Shell + SDDM	~۵۰۰ مگابایت

انتخاب هوشمندانه

برای اکثر کاربران، kde-standard بهترین تعادل را دارد: شامل Dolphin، Konsole، System Settings و چند برنامهٔ اصلی، اما نه همهٔ KDE Gear. اگر بعداً برنامهٔ خاصی نیاز داشتید، با apt اضافه کنید.

فعال‌سازی SDDM#

SDDM (Simple Desktop Display Manager) رابط لاگین گرافیکی پیش‌فرض KDE است:

# فعال‌سازی SDDM
sudo systemctl enable sddm
sudo systemctl set-default graphical.target
 
# شروع بدون ریبوت
sudo systemctl start sddm

اگر چند دسکتاپ نصب کرده‌اید، display manager پیش‌فرض را تغییر دهید:

# تغییر display manager پیش‌فرض
sudo dpkg-reconfigure sddm
# در منو، sddm را انتخاب کنید

Wayland در برابر X11#

KDE Plasma هم از Wayland و هم از X11 پشتیبانی می‌کند. در صفحهٔ ورود SDDM، می‌توانید نوع نشست را انتخاب کنید.

# بررسی نوع نشست فعلی
echo $XDG_SESSION_TYPE
# wayland  یا  x11
 
# بررسی نسخهٔ Plasma
plasmashell --version
# plasmashell 5.27.5
 
# بررسی نسخهٔ KWin
kwin_wayland --version

NVIDIA و Wayland در KDE

اگر کارت گرافیک NVIDIA دارید، Wayland در KDE ممکن است ناپایدار باشد. در این صورت، در صفحهٔ ورود SDDM نشست X11 را انتخاب کنید یا در /etc/sddm.conf.d/ پیکربندی لازم را انجام دهید.

نصب برنامه‌های KDE Gear#

KDE مجموعه‌ای از برنامه‌های کاربردی به‌نام KDE Gear دارد:

# نصب مجموعهٔ کامل KDE Gear
sudo apt install kde-full
 
# یا نصب انتخابی برنامه‌های محبوب
sudo apt install \
  dolphin konsole kate okular gwenview \
  kcalc ksnapshot spectacle \
  kmail korganizer \
  kdenlive \
  dragon-player

برنامه‌های محبوب KDE:

برنامه	کاربرد
Dolphin	مدیر فایل
Konsole	ترمینال
Kate	ویرایشگر متن پیشرفته
KWrite	ویرایشگر متن ساده
Okular	نمایش‌دهندهٔ PDF
Gwenview	نمایش‌دهندهٔ تصویر
Spectacle	اسکرین‌شات
KCalc	ماشین حساب
Kdenlive	ویرایشگر ویدیو
KMail	کلاینت ایمیل
Krita	نقاشی دیجیتال

نصب بسته‌های مفید#

پس از نصب KDE، این بسته‌ها را هم توصیه می‌کنیم:

# فونت‌های فارسی
sudo apt install fonts-vazirmatn fonts-noto
 
# ابزارهای ضمیمه
sudo apt install kfind kwalletmanager kdeconnect
 
# تم‌های اضافی
sudo apt install materia-kde papirus-icon-theme
 
# پشتیبانی مالتی‌مدیا
sudo apt install vlc qmmp
 
# ابزار شبکه
sudo apt install plasma-nm

شخصی‌سازی KDE Plasma#

KDE Plasma به‌خاطر قابلیت شخصی‌سازی بالا معروف است. می‌توانید تقریباً هر جنبه‌ای از دسکتاپ را تغییر دهید:

تم و آیکون#

# نصب تم Materia و آیکون Papirus
sudo apt install materia-kde papirus-icon-theme
 
# سپس در System Settings → Appearance تم‌ها را انتخاب کنید

KWin Scripts#

KWin Scripts افزونه‌هایی برای مدیریت پنجره هستند:

# نصب KWin Scripts Manager
sudo apt install kwin-scripts
 
# در System Settings → KWin Scripts

Plasmoids (Widgets)#

Plasmoids ویجت‌های قابل اضافه‌کردن به پنل یا دسکتاپ هستند:

Repositories — این بسته‌ها از مخزن رسمی Debian نصب می‌شوند
KDE Store — از داخل Plasma (با کلیک راست روی پنل → Add Widgets → Get New Widgets)

پیکربندی SDDM#

فایل پیکربندی SDDM در /etc/sddm.conf (یا /etc/sddm.conf.d/) قرار دارد:

# ساخت فایل پیکربندی
sudo nano /etc/sddm.conf.d/theme.conf

# /etc/sddm.conf.d/theme.conf
[Theme]
Current=breeze
CursorTheme=breeze_cursors
 
[Users]
MaximumUid=60000
MinimumUid=1000

بررسی نشست#

پس از نصب و ریبوت، بررسی کنید که نشست شما درست اجرا شده است:

# نوع نشست
echo $XDG_SESSION_TYPE
# x11  یا  wayland
 
# نسخه Plasma
plasmashell --version
# plasmashell 5.27.5
 
# نسخه KWin
qdbus org.kde.KWin /KWin supportInformation | head -5
 
# سرویس SDDM
systemctl status sddm
# Active: active (running)

خطاهای رایج#

۱. Plasma راه‌اندازی نمی‌شود — صفحهٔ سیاه#

# لاگ SDDM
sudo journalctl -u sddm -b --no-pager | tail -50
 
# اجرای دستی برای تست
# به TTY بروید (Ctrl+Alt+F3)
sudo systemctl stop sddm
startplasma-x11    # برای X11
# یا
startplasma-wayland    # برای Wayland
 
# بررسی لاگ‌های Plasma
sudo journalctl -b | grep -E "plasmashell|kwin|sddm"

۲. لاگین نمی‌شود و به صفحهٔ ورود برمی‌گردد#

علت احتمالی: پر شدن دیسک، خرابی فایل‌های کش کاربر، یا مشکل در تنظیمات.

راه‌حل:

# به TTY بروید (Ctrl+Alt+F3)
# بررسی فضای دیسک
df -h
 
# پاک‌سازی کش
rm -rf ~/.cache/plasma*
rm -rf ~/.cache/krunner*
 
# بازنشانی تنظیمات Plasma (احتیاط!)
mv ~/.config ~/.config.backup
# سپس لاگین مجدد

۳. صدا یا وای‌فای کار نمی‌کند#

# نصب فریم‌ورهای غیرآزاد
sudo apt install firmware-linux-nonfree firmware-iwlwifi firmware-realtek
 
# نصب PipeWire (صدای مدرن)
sudo apt install pipewire pipewire-pulse pipewire-audio-client-libraries
 
# پشتیبانی شبکه در Plasma
sudo apt install plasma-nm network-manager
 
# ری‌استارت
sudo reboot

۴. NVIDIA با Wayland مشکل دارد#

# فعال‌کردن modeset
echo "options nvidia-drm modeset=1" | sudo tee /etc/modprobe.d/nvidia-drm.conf
 
# یا در صفحهٔ ورود SDDM، نشست X11 را انتخاب کنید

۵. KWallet در هر لاگین رمز می‌خواهد#

# نصب kwalletmanager
sudo apt install kwalletmanager
 
# اجرای تنظیمات
kwalletconfig5
# در بخش Wallet، می‌توانید رمز را خالی بگذارید یا قفل خودکار را فعال کنید

اولین نصب Plasma، انعطاف بالا

نصب KDE Plasma در Debian ساده است و پس از نصب، می‌توانید تقریباً هر چیزی را شخصی‌سازی کنید. اگر با مشکلی مواجه شدید، System Settings معمولاً گزینهٔ پیکربندی لازم را دارد.

خلاصه و مرحلهٔ بعد#

نصب KDE Plasma در Debian با یک دستور (sudo tasksel install kde-desktop یا sudo apt install kde-standard) انجام می‌شود. SDDM به‌طور خودکار فعال می‌شود و Plasma با ظاهر پیش‌فرض Breeze بارگذاری می‌شود. برای شخصی‌سازی، از System Settings استفاده کنید.

به‌عنوان گام بعدی:

آموزش نصب GNOME را برای مقایسه ببینید
آموزش نصب XFCE را برای دسکتاپ سبک‌تر بخوانید
آموزش APT را برای نصب بسته‌های اضافی مرور کنید

اشتراک‌گذاری:

قبلینصب GNOME در Debian بعدینصب XFCE در Debian

این صفحه در تاریخ ۹ تیر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است.

لینوکس‌پارسی