برای نصب Debian، ابتدا باید ISO مناسب را دانلود کنید. در این آموزش با انواع ISO، انتخاب معماری و نحوهٔ تأیید صحت فایل آشنا می‌شوید.

انواع ISO دبیان#

انتخاب معماری#

# بررسی معماری سیستم فعلی
uname -m
# خروجی رایج: x86_64  →  یعنی amd64 را دانلود کنید

آدرس رسمی دانلود#

صفحهٔ رسمی دانلود Debian:

https://www.debian.org/distrib/

برای نسخهٔ Stable جاری (Bookworm 12)، فایل netinst در مسیر زیر است:

https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/debian-12.x.0-amd64-netinst.iso

دانلود با wget یا curl#

# دانلود netinst با wget
wget https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/debian-12.5.0-amd64-netinst.iso
 
# دانلود با curl و نمایش پیشرفت
curl -L -O https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/debian-12.5.0-amd64-netinst.iso
 
# ادامهٔ دانلود نیمه‌کاره
wget -c https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/debian-12.5.0-amd64-netinst.iso

تأیید صحت فایل (Checksum)#

پس از اتمام دانلود، حتماً صحت فایل را بررسی کنید تا مطمئن شوید فایل خراب یا دستکاری‌شده نیست:

# دانلود فایل SHA256SUMS
wget https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/SHA256SUMS
 
# بررسی صحت
sha256sum -c SHA256SUMS 2>&1 | grep netinst
# خروجی نمونه:
# debian-12.5.0-amd64-netinst.iso: OK

تأیید امضای GPG (اختیاری)#

برای اطمینان بیشتر، می‌توانید امضای فایل SHA256SUMS را نیز بررسی کنید:

# دانلود امضا
wget https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/SHA256SUMS.sign
 
# دریافت کلیدهای تیم Debian CD
gpg --keyserver keyring.debian.org --recv-keys 0xDF9B9C49EAA9298432589D76DA87E80D6294BE9B
 
# بررسی امضا
gpg --verify SHA256SUMS.sign SHA256SUMS
# خروجی نمونه:
# gpg: Good signature from "Debian CD signing key <debian-cd@lists.debian.org>"

نسخهٔ Live با Calamares#

اگر ترجیح می‌دهید پیش از نصب، Debian را امتحان کنید، نسخهٔ Live را دانلود کنید:

https://cdimage.debian.org/debian-cd/current-live/amd64/iso-hybrid/debian-live-12.5.0-amd64-gnome.iso

سه نوع دسکتاپ پیش‌فرض برای Live وجود دارد:

• debian-live-...-gnome.iso — با GNOME
• debian-live-...-kde.iso — با KDE Plasma
• debian-live-...-xfce.iso — با XFCE

خطاهای رایج#

۱. دانلود ناقص#

مشکل: حجم فایل دانلودی با حجم اعلام‌شده روی سایت تفاوت دارد.

راه‌حل:

# بررسی حجم فایل
ls -lh debian-12.5.0-amd64-netinst.iso
# باید حدود 600M باشد
 
# ادامهٔ دانلود
wget -c https://cdimage.debian.org/debian-cd/current/amd64/iso-cd/debian-12.5.0-amd64-netinst.iso

۲. عدم تطابق checksum#

مشکل: sha256sum -c خطای FAILED می‌دهد.

راه‌حل: فایل ISO خراب است. آن را حذف و دوباره دانلود کنید. اگر مشکل پابرجا بود، از mirror دیگری استفاده کنید.

۳. سرعت پایون دانلود#

مشکل: سرعت دانلود از mirror رسمی پایین است.

راه‌حل: از mirror منطقه‌ای استفاده کنید. فهرست mirrorها در https://www.debian.org/mirror/list قرار دارد.

۴. اشتباه در انتخاب معماری#

مشکل: ISO روی سیستم بوت نمی‌شود یا پس از بوت، خطای معماری می‌دهد.

راه‌حل: مطمئن شوید معماری ISO با پردازندهٔ سیستم همخوانی دارد. روی اکثر سیستم‌های مدرن، amd64 انتخاب درست است.

خلاصه و مرحلهٔ بعد#

برای اکثر کاربران، دانلود netinst نسخهٔ amd64 از mirror رسمی بهترین انتخاب است. پس از دانلود، حتماً با sha256sum -c صحت فایل را بررسی کنید.

به‌عنوان گام بعدی:

• آموزش نصب گام‌به‌گام را دنبال کنید
• آموزش پارتیشن‌بندی را برای درک بهتر ساختار دیسک ببینید
• آموزش نصب سرور را اگر Debian را به‌عنوان سرور نصب می‌کنید