# شروع سرویس
sudo systemctl start ssh
 
# توقف سرویس
sudo systemctl stop ssh
 
# راه‌اندازی مجدد
sudo systemctl restart ssh
 
# بارگذاری مجدد پیکربندی بدون قطع
sudo systemctl reload ssh
 
# فعال‌سازی برای بوت (معادل chkconfig on)
sudo systemctl enable ssh
# خروجی:
# Synchronizing state of ssh.service with SysV service script...
# Created symlink /etc/systemd/system/multi-user.target.wants/ssh.service → /lib/systemd/system/ssh.service.
 
# غیرفعال‌سازی از بوت
sudo systemctl disable ssh
 
# شروع و فعال‌سازی همزمان
sudo systemctl enable --now ssh
 
# مشاهدهٔ وضعیت
systemctl status ssh
# خروجی:
# ● ssh.service - OpenBSD Secure Shell server
#      Loaded: loaded (/lib/systemd/system/ssh.service; enabled; preset: enabled)
#      Active: active (running) since ... ago
#        Docs: man:sshd(8)
#              man:sshd_config(5)
#    Main PID: 1234 (sshd)
# ...
 
# لیست همهٔ سرویس‌ها
systemctl list-units --type=service
 
# لیست سرویس‌های در حال اجرا
systemctl list-units --type=service --state=running
 
# لیست تمام سرویس‌های نصب‌شده
systemctl list-unit-files --type=service

# همهٔ لاگ‌ها از بوت فعلی
journalctl
 
# لاگ‌های یک سرویس خاص
journalctl -u ssh
 
# لاگ‌های یک ساعت گذشته
journalctl --since "1 hour ago"
 
# لاگ‌های امروز
journalctl --since today
 
# پیگیری زنده (مانند tail -f)
journalctl -f
 
# لاگ‌های بوت قبلی
journalctl --list-boots
# خروجی:
# -1 2026-06-29 09:23:11 ... 2026-06-29 22:11:45
#  0 2026-06-30 08:15:33 ...
journalctl -b -1   # بوت قبلی
 
# فقط خطاهای سطح error و بالاتر
journalctl -p err
 
# ۵۰ خط آخر یک سرویس
journalctl -u ssh -n 50

# مشاهدهٔ target پیش‌فرض
systemctl get-default
# خروجی:
# graphical.target
 
# تغییر target پیش‌فرض (سرور بدون گرافیک)
sudo systemctl set-default multi-user.target
 
# تغییر موقت target (بدون ریبوت)
sudo systemctl isolate multi-user.target
 
# بوت به حالت rescue
sudo systemctl rescue

# زمان کل بوت
systemd-analyze
# خروجی:
# Startup finished in 5.221s (firmware) + 2.104s (loader)
# + 1.890s (kernel) + 3.234s (userspace) = 12.450s
# graphical.target reached after 3.123s in userspace
 
# زمان هر سرویس (پر-abuse)
systemd-analyze blame | head
# خروجی:
# 1.234s NetworkManager-wait-online.service
#   845ms dev-sda1.device
#   612ms systemd-udevd.service
#   412ms ssh.service
# ...
 
# درخت وابستگی بحرانی
systemd-analyze critical-chain
# خروجی:
# graphical.target @3.123s
# └─multi-user.target @3.120s
#   └─sshd.service @412ms +45ms
#     └─network.target @411ms
#       └─NetworkManager.service @310ms +100ms

# سفارشی‌سازی سرویس SSH
sudo systemctl edit ssh.service
# این یک فایل drop-in در /etc/systemd/system/ssh.service.d/ می‌سازد
# محتوای نمونه:
# [Service]
# ExecStart=
# ExecStart=/usr/sbin/sshd -D -p 2222
 
# بارگذاری مجدد systemd
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl restart ssh

# تعریف سرویس
sudo tee /etc/systemd/system/backup.service <<EOF
[Unit]
Description=Backup service
 
[Service]
Type=oneshot
ExecStart=/usr/local/bin/backup.sh
EOF
 
# تعریف تایمر
sudo tee /etc/systemd/system/backup.timer <<EOF
[Unit]
Description=Daily backup
 
[Timer]
OnCalendar=daily
Persistent=true
 
[Install]
WantedBy=timers.target
EOF
 
# فعال‌سازی
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now backup.timer

# تنظیم hostname
sudo hostnamectl set-hostname debian-server
 
# تنظیم timezone
sudo timedatectl set-timezone Asia/Tehran
 
# مشاهدهٔ وضعیت زمان
timedatectl status
#                Local time: Mon 2026-06-30 12:00:00 +0330
#            Universal time: Mon 2026-06-30 08:30:00 UTC
#                  Time zone: Asia/Tehran (+0330, +0330)
# System clock synchronized: yes
#               NTP service: active
#          RTC in local TZ: no
 
# فعال‌کردن NTP
sudo timedatectl set-ntp true

systemctl status ssh
# Active: failed (Result: exit-code)

# مشاهدهٔ لاگ کامل
journalctl -u ssh -n 50
 
# بررسی فایل unit
systemctl cat ssh
 
# تست دستی
sudo /usr/sbin/sshd -t   # تست پیکربندی SSH

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl restart ssh

# بررسی وابستگی‌ها
systemctl list-dependencies ssh
 
# بررسی لاگ زنده
journalctl -u ssh -f

# پیدا کردن سرویس‌های کند
systemd-analyze blame | head -20
 
# غیرفعال‌کردن سرویس‌های غیرضروری
sudo systemctl disable NetworkManager-wait-online.service
sudo systemctl mask plymouth-quit-wait.service