# ابتدا با su به root تبدیل شوید
su -
 
# نصب sudo
apt install sudo
 
# خروج از root
exit

# افزودن کاربر به گروه sudo
sudo usermod -aG sudo maryam
 
# یا با adduser
sudo adduser maryam sudo

# اجرای یک دستور با دسترسی root
sudo apt update
 
# اجرای شل تعاملی با root
sudo -i
 
# اجرای دستور به‌عنوان کاربر دیگر
sudo -u www-data ls /var/www
 
# اجرای شل به‌عنوان کاربر دیگر
sudo -iu postgres
 
# مشاهدهٔ دسترسی‌های sudo خود
sudo -l
 
# تمدید زمان sudo (بدون پرسش مجدد رمز)
sudo -v

# ویرایش امن فایل sudoers
sudo visudo

user  host=(runas)  command

# کاربر maryam می‌تواند همهٔ دستورات را اجرا کند
maryam  ALL=(ALL:ALL) ALL
 
# اعضای گروه sudo می‌توانند همهٔ دستورات را اجرا کنند
%sudo   ALL=(ALL:ALL) ALL
 
# کاربر ali فقط می‌تواند apt را اجرا کند
ali     ALL=(root) /usr/bin/apt
 
# کاربر ali می‌تواند apt را بدون رمز اجرا کند
ali     ALL=(root) NOPASSWD: /usr/bin/apt
 
# گروه webadmin می‌تواند سرویس apache را مدیریت کند
%webadmin  ALL=(root) /bin/systemctl restart apache2

# ساخت فایل برای یک کاربر یا گروه
sudo visudo -f /etc/sudoers.d/developers
 
# محتوا:
# گروه developers می‌تواند docker را اجرا کند
%developers  ALL=(root) /usr/bin/docker, /usr/bin/docker-compose

# فایل اصلی sudoers این خط را دارد که فایل‌های sudoers.d را شامل می‌شود:
# @includedir /etc/sudoers.d

# کاربر deploy فقط می‌تواند systemctl و journalctl را اجرا کند
deploy  ALL=(root) /bin/systemctl, /bin/journalctl

# پیش‌فرض: 5 دقیقه
Defaults  timestamp_timeout=5
 
# برای ایمنی بیشتر: 2 دقیقه
Defaults  timestamp_timeout=2
 
# برای همیشه پرسیدن رمز در هر دستور
Defaults  timestamp_timeout=0

# نمایش پیام در هر بار اجرای sudo
Defaults  lecture=always
Defaults  lecture_file=/etc/sudo.lecture

echo "این سیستم تحت نظارت است. تمام دستورات ثبت می‌شوند." | sudo tee /etc/sudo.lecture

# مشاهدهٔ تمام دستورات sudo
sudo grep sudo /var/log/auth.log
 
# یا با journalctl
journalctl -t sudo
 
# یا
journalctl -g sudo

sudo apt update
[sudo] password for maryam:
maryam is not in the sudoers file. This incident will be reported.

# اگر رمز root را دارید
su -
usermod -aG sudo maryam
exit
 
# اگر نه، باید از طریق recovery mode یا live USB بوت کنید
# و در chroot، کاربر را به گروه sudo اضافه کنید

sudo: unable to resolve host debian-pc: Name or service not known

echo "127.0.1.1 $(hostname)" | sudo tee -a /etc/hosts

# /etc/sudoers.d/backup
backup  ALL=(root) NOPASSWD: /usr/local/bin/backup.sh

# بوت به recovery mode از منوی GRUB
# انتخاب "root - Drop to root shell prompt"
mount -o remount,rw /
usermod -aG sudo your-username
reboot