GNOME — محیط دسکتاپ مدرن
آموزش نصب و پیکربندی GNOME در Gentoo: انتخاب پروفایل، نصب متابسته gnome، GDM، gnome-tweaks و رفع خطاهای رایج راهاندازی.
GNOME یکی از محبوبترین محیطهای دسکتاپ لینوکس است که در Gentoo بهصورت کامل با پروفایلهای اختصاصی، USE flags و متابستههای آماده پشتیبانی میشود. این دسکتاپ بهطور پیشفرض از Wayland استفاده میکند و یکپارچگی عمیقی با systemd دارد.
انتخاب پروفایل GNOME
پیش از نصب، باید پروفایل مناسب GNOME را انتخاب کنید. پروفایلهای Gentoo USE flags و وابستگیهای لازم را بهطور خودکار تنظیم میکنند:
# مشاهده پروفایلهای موجود
eselect profile list
# خروجی:
# [1] default/linux/amd64/23.0
# [2] default/linux/amd64/23.0/desktop
# [3] default/linux/amd64/23.0/desktop/gnome
# [4] default/linux/amd64/23.0/desktop/gnome/systemd
# [5] default/linux/amd64/23.0/desktop/systemd
# انتخاب پروفایل GNOME با systemd (پیشنهادی)
eselect profile set 4
# یا با OpenRC (با elogind)
eselect profile set 3سپس تغییرات پروفایل را به کل سیستم اعمال کنید:
emerge --ask --changed-use --deep --newuse @world
# خروجی:
# [ebuild N ] dev-libs/glib-2.78.4
# [ebuild N ] x11-libs/gtk+-3.24.41
# [ebuild N ] gnome-base/gnome-shell-45.3
# ...GNOME و systemd
GNOME بهطور رسمی به systemd وابسته است. اگرچه نسخههای اخیر (با elogind) روی OpenRC هم اجرا میشوند، برخی ویژگیها (مانند screen sharing و location services) ممکن است محدود شوند. برای تجربهٔ کامل، پروفایل desktop/gnome/systemd را انتخاب کنید.
نصب GNOME
دو راه برای نصب GNOME وجود دارد: متابسته کامل یا حداقلی:
# نصب کامل (شامل همه برنامههای GNOME: nautilus, gedit, evince, ...)
emerge --ask gnome
# خروجی:
# [ebuild N ] gnome-base/gnome-45.0
# [ebuild N ] gnome-base/gnome-shell-45.3
# [ebuild N ] gnome-base/gdm-45.0.1
# [ebuild N ] gnome-base/nautilus-45.2.1
# [ebuild N ] gnome-base/gnome-control-center-45.2
# [ebuild N ] gnome-extra/gnome-tweaks-45.1
# ...
# نصب حداقلی (فقط هسته دسکتاپ)
emerge --ask gnome-base/gnome-light| متابسته | شامل | کاربرد |
|---|---|---|
gnome | gnome-shell + ۱۰۰+ برنامه | دسکتاپ کامل، آماده استفاده |
gnome-light | gnome-shell + gdm + کنترلسنتر | حداقلی، سفارشیسازی دستی |
انتخاب هوشمندانه
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، gnome-light را نصب کنید و سپس برنامههایی که واقعاً نیاز دارید (مانند nautilus، gnome-terminal، evince) را بهصورت جداگانه اضافه کنید. این کار هم در فضای دیسک و هم در زمان کامپایل صرفهجویی میکند.
USE flags مهم برای GNOME
پیش از نصب، این USE flags را در /etc/portage/make.conf بررسی کنید:
# /etc/portage/make.conf
USE="${USE} wayland xinerama cups -colord"
USE="${USE} gnome-keyring" # برای مدیریت رمز عبور
USE="${USE} -qt5 -qt6" # اگر فقط GTK میخواهید| USE Flag | توضیح |
|---|---|
wayland | پشتیبانی Wayland (پیشنهادی) |
xinerama | چندنمایشگری روی X11 |
cups | پشتیبانی چاپ |
colord | مدیریت رنگ (برای طراحان) |
gnome-keyring | ذخیره رمزهای عبور |
onlineaccounts | اتصال به Google/Microsoft/etc |
فعالسازی GDM
GDM (GNOME Display Manager) رابط لاگین گرافیکی GNOME است:
# در systemd
systemctl enable gdm.service
# خروجی:
# Created symlink /etc/systemd/system/display-manager.service → /usr/lib/systemd/system/gdm.service
# در OpenRC
rc-update add xdm default
rc-update add gdm default
# تنظیم DISPLAYMANAGER در /etc/conf.d/xdm
echo 'DISPLAYMANAGER="gdm"' >> /etc/conf.d/xdmبرای فعالسازی Wayland بهطور پیشفرض در GDM:
# /etc/gdm/custom.conf
# در بخش [daemon]
WaylandEnable=trueاگر میخواهید GDM از X11 استفاده کند:
# /etc/gdm/custom.conf
[daemon]
WaylandEnable=falseپیکربندی با gnome-tweaks
ابزار gnome-tweaks امکانات پیشرفتهای فراتر از Settings استاندارد فراهم میکند:
# نصب
emerge --ask gnome-extra/gnome-tweaks
# اجرا
gnome-tweaksبا این ابزار میتوانید:
- تم GTK و آیکون را تغییر دهید
- فونت رابط کاربری و hinting را تنظیم کنید
- دکمههای پنجره (minimize, maximize) را فعال کنید
- انیمیشنها را خاموش کنید
- تنظیمات touchpad پیشرفته را تغییر دهید
افزودن Extensions
GNOME Shell Extensions قابلیتهای دسکتاپ را گسترش میدهند:
# نصب Tools مدیریت افزونهها
emerge --ask gnome-extra/gnome-shell-extensions
# نصب افزونه محبوب Dash to Dock
emerge --ask gnome-extra/dash-to-dock
# یا با مرورگر:
# به https://extensions.gnome.org برویدبرای فعالسازی افزونهها از خط فرمان:
# لیست افزونههای نصبشده
gnome-extensions list
# فعالسازی یک افزونه
gnome-extensions enable dash-to-dock@micxgx.gmail.com
# غیرفعالسازی
gnome-extensions disable dash-to-dock@micxgx.gmail.comنسخههای GNOME Shell و سازگاری
هر نسخهٔ GNOME Shell یک API خاص دارد. افزونهای که برای GNOME ۴۴ ساخته شده ممکن است روی ۴۵ کار نکند. همیشه نسخهٔ افزونه را با gnome-shell --version تطبیق دهید.
بررسی نشست
پس از نصب و ریبوت، بررسی کنید که نشست شما درست اجرا شده است:
# نوع نشست
echo $XDG_SESSION_TYPE
# wayland
# نسخه GNOME
gnome-shell --version
# GNOME Shell 45.3
# نسخه GDM
gdm --version
# GDM 45.0.1خطاهای رایج
۱. GNOME راهاندازی نمیشود — خطای logind
Failed to start gnome-shell-wayland.service: Unit dbus.service not foundدلیل: dbus یا systemd-logind فعال نیست. راهحل:
# بررسی سرویسها
systemctl status dbus
systemctl status systemd-logind
# فعالسازی
systemctl enable --now dbus
systemctl enable --now systemd-logind
# بررسی گروههای کاربر
groups
# اگر wheel یا video نیستید:
gpasswd -a username video
gpasswd -a username input۲. صفحه سیاه پس از لاگین
Oh no! Something has gone wrong.دلیل احتمالی: درایور گرافیک نادرست یا مشکل Wayland. راهحل:
# لاگ gdm
journalctl -u gdm -b --no-pager | tail -50
# اجرای gnome-shell بهصورت دستی برای تست
XDG_SESSION_TYPE=x11 gnome-shell --replace
# اگر روی X11 کار کرد، مشکل از Wayland استبرای کارتهای Intel به آموزش Intel و برای NVIDIA به آموزش NVIDIA مراجعه کنید. NVIDIA برای Wayland به nvidia-drm.modeset=1 نیاز دارد.
۳. اشتراک صفحه در Wayland کار نمیکند
دلیل: پورتال xdg-desktop-portal نصب نیست:
emerge --ask sys-apps/xdg-desktop-portal
emerge --ask gui-libs/xdg-desktop-portal-gnome
# فعالسازی سرویس (بهصورت کاربر)
systemctl --user enable --now xdg-desktop-portal
systemctl --user enable --now xdg-desktop-portal-gnomeخلاصه و مرحله بعد
GNOME در Gentoo یک دسکتاپ کامل و مدرن است که با چند فرمان نصب میشود. انتخاب پروفایل درست (desktop/gnome/systemd)، نصب متابستهٔ gnome یا gnome-light، و فعالسازی GDM مراحل اصلی هستند. برای تخصصیسازی، gnome-tweaks و Extensions ابزارهای لازم را فراهم میکنند.
برای مقایسه Wayland با X11، آموزش Wayland را ببینید. برای راهاندازی درایور گرافیک، Intel یا NVIDIA را مطالعه کنید. اگر به دنبال دسکتاپ دیگری هستید، KDE Plasma و XFCE گزینههای عالی هستند.
این صفحه در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است.