Intel — درایور گرافیک یکپارچه

آموزش نصب درایور گرافیک Intel در Gentoo: i915/xe، VIDEO_CARDS، Mesa iris/crocus، VA-API و رفع خطای tearing.

مقدماتی۷ دقیقه مطالعهآخرین بروزرسانی: ۱ تیر ۱۴۰۵ویرایش در گیت‌هاب

گرافیک Intel در Gentoo به‌طور کامل با درایورهای متن‌باز پشتیبانی می‌شود. درایور i915 در کرنل لینوکس برای اکثر کارت‌های Intel یکپارچه (از نسل ۲ تا ۱۲) کار می‌کند و درایور جدید xe برای کارت‌های Arc و نسل ۱۲+ معرفی شده است. نصب آن ساده و پایدار است.

معماری درایور Intel#

درایور Intel از چند لایه تشکیل شده که همگی متن‌باز هستند:

+----------------------+        +------------------+
|     Application      |        |    VA-API        |
+----------+-----------+        +--------+---------+
           |                            |
           v                            v
+---------------------------------------------+
|         Mesa (iris / crocus OpenGL)         |
+---------------------+-----------------------+
                      |
                      v
+---------------------------------------------+
|         libdrm (intel-specific)             |
+---------------------+-----------------------+
                      |
                      v
+---------------------------------------------+
|    i915 / xe kernel module (DRM)            |
+---------------------+-----------------------+
                      |
                      v
+---------------------------------------------+
|        Intel Integrated GPU / Arc           |
+---------------------------------------------+

نسل‌های GPU و درایور#

نسل GPU	مدل‌ها	درایور کرنل	درایور Mesa	توضیح
Gen 2-5	i810, i915, i945, GMA	`i915`	`crocus`	قدیمی (pre-2010)
Gen 6-7	Sandy/Ivy Bridge, Haswell	`i915`	`crocus`	2010-2014
Gen 8-9	Broadwell, Skylake, Kaby Lake	`i915`	`iris`	2014-2019
Gen 11	Ice Lake, Tiger Lake	`i915`	`iris`	2019-2020
Gen 12	Xe LP/HP, Tiger Lake+	`i915` یا `xe`	`iris`	2020+
Arc (discrete)	Arc A380, A770	`xe`	`iris`	2022+

درایور xe جدید

درایور xe در کرنل 6.1 معرفی شد و برای کارت‌های Arc و Intel Xe یکپارچه مدرن استفاده می‌شود. در حال حاضر i915 همچنان برای اکثر سخت‌افزار موجود پایدارتر است، اما xe در حال بلوغ است.

تنظیم VIDEO_CARDS#

در /etc/portage/make.conf:

# /etc/portage/make.conf
VIDEO_CARDS="intel"
 
# برای کارت‌های قدیمی (Gen 2-7) که crocus استفاده می‌کنند:
VIDEO_CARDS="intel i915"
 
# برای سیستم ترکیبی با NVIDIA discrete:
VIDEO_CARDS="intel nvidia"

پیکربندی کرنل#

اگر از Manual Kernel استفاده می‌کنید، این گزینه‌ها را فعال کنید:

Device Drivers  --->
    Graphics support  --->
        <*> Direct Rendering Manager (XFree86 4.1.0 and higher DRI support)
        <*> Intel 8xx/9xx/G3x/G4x/HD Graphics
        [ * ] Enable modesetting on intel by default
        <*> Xe GPU

استفاده از Distribution Kernel

اگر از gentoo-kernel یا gentoo-kernel-bin استفاده می‌کنید، درایورهای Intel به‌طور پیش‌فرض به‌صورت ماژول فعال هستند. نیازی به پیکربندی دستی ندارید. به آموزش Distribution Kernel مراجعه کنید.

نصب Firmware و بسته‌های پایه#

برای کارت‌های Intel مدرن (Gen 11+)، firmware لازم است:

# نصب firmware (برای کارت‌های مدرن)
emerge --ask sys-kernel/linux-firmware
# همچنین برای CPU میکروکد:
emerge --ask sys-firmware/intel-microcode

نصب Mesa و ابزارهای گرافیکی#

# نصب Mesa با پشتیبانی iris
emerge --ask media-libs/mesa
# خروجی:
# [ebuild  N    ] media-libs/mesa-24.0.1
# [ebuild  N    ] dev-libs/wayland-1.22.0
# [ebuild  N    ] sys-devel/llvm-17.0.6
# ...

برای Vulkan (مورد نیاز برای Steam، DXVK):

emerge --ask media-libs/vulkan-loader
emerge --ask media-libs/vulkan-tools
 
# تست Vulkan
vulkaninfo --summary
# deviceName    = Intel(R) Iris Xe Graphics (TGL GT2)

VA-API — رمزگشایی ویدئو#

VA-API برای رمزگشایی سخت‌افزاری ویدئو (H.264, H.265, VP9, AV1):

# نصب media-driver (Intel)
emerge --ask media-libs/media-impl  # یا media-libs/media-driver
emerge --ask media-libs/libva
 
# بررسی
vainfo
# خروجی نمونه:
# VA-API version: 1.21 (libva 2.21.0)
# VA-AP-API: Intel(R) Iris Xe Graphics (TGL GT2) - iHD
#   VAProfileMPEG2Simple:    4 entries
#   VAProfileH264Main:       5 entries
#   VAProfileHEVCMain:       5 entries
#   VAProfileVP9Profile0:    5 entries
#   VAProfileAV1Profile0:    5 entries

دو درایور VA-API برای Intel

Intel دو درایور VA-API دارد:

media-libs/media-driver (iHD) - برای Broadwell (Gen 8) به بعد، مدرن
media-libs/libva-intel-driver (i965) - برای قدیمی‌تر، شامل Sandy Bridge

اگر vainfo خروجی نداد، احتمالاً درایور اشتباه نصب شده. کارت‌های Gen 8+ باید از media-driver استفاده کنند.

بررسی نصب#

پس از نصب، تأیید کنید همه چیز درست است:

# بررسی ماژول بارگذاری‌شده
lsmod | grep -E "i915|drm"
# i915                 421888  8
# drm_ttm_helper         16384  1 i915
# drm_dp_aux_bus         16384  1 i915
# drm                   667648  15 drm_dp_aux_bus,drm_ttm_helper,i915
 
# بررسی OpenGL
glxinfo | grep "OpenGL renderer"
# OpenGL renderer string: Mesa Intel(R) Iris Xe Graphics (TGL GT2)
 
# بررسی دما
cat /sys/class/drm/card0/device/hwmon/hwmon*/temp1_input
# 45000  (45 درجه سانتی‌گراد)
 
# بررسی مصرف انرژی
cat /sys/class/drm/card0/device/gt_cur_freq_mhz
# 500

پیکربندی X11 (اختیاری)#

برای X11، درایور modesetting یا intel را می‌توانید استفاده کنید:

# /etc/X11/xorg.conf.d/20-intel.conf
Section "Device"
    Identifier "Intel"
    Driver "modesetting"
    Option "AccelMethod" "glamor"
    Option "TearFree" "true"
    Option "DRI" "3"
EndSection

TearFree برای رفع tearing

اگر در X11 tearing (پارگی تصویر) دارید، TearFree "true" را در پیکربندی Intel فعال کنید. در Wayland tearing به‌طور پیش‌فرض وجود ندارد.

خطاهای رایج#

۱. Tearing (پارگی تصویر)#

دلیل: VSync غیرفعال یا PSR (Panel Self Refresh) مشکل دارد. راه‌حل:

# فعال‌سازی TearFree در X11
# در /etc/X11/xorg.conf.d/20-intel.conf:
# Option "TearFree" "true"
 
# یا فعال‌سازی PSR در کرنل (برای laptop):
echo "options i915 enable_psr=1" > /etc/modprobe.d/i915.conf
 
# اگر PSR مشکل دارد (صفحه چشمک می‌زند):
echo "options i915 enable_psr=0" > /etc/modprobe.d/i915.conf
 
# یا غیرفعال‌سازی fastboot:
echo "options i915 fastboot=0" > /etc/modprobe.d/i915.conf

۲. صفحه سیاه پس از نصب#

دلیل: درایور کرنل بارگذاری نشده یا firmware وجود ندارد. راه‌حل:

# بررسی ماژول
lsmod | grep i915
# اگر خالی بود:
modprobe i915
 
# بررسی لاگ کرنل
dmesg | grep -i "i915\|drm"
# اگر خطای firmware بود:
emerge --ask sys-kernel/linux-firmware
 
# بررسی /var/log/Xorg.0.log
cat /var/log/Xorg.0.log | grep -E "(EE|WW)"

۳. عملکرد پایین (Software rendering)#

OpenGL renderer string: llvmpipe (LLVM 17.0.6, 256 bits)

دلیل: Mesa با درایور صحیح ساخته نشده. راه‌حل:

# بررسی VIDEO_CARDS
emerge --info | grep VIDEO_CARDS
# اگر intel نیست:
VIDEO_CARDS="intel" emerge --ask --changed-use media-libs/mesa
 
# بررسی mesa USE flags
equery uses media-libs/mesa
# video_cards_intel باید + باشد

۴. مصرف برق بالا (لپ‌تاپ)#

دلیل: GPU در حالت high performance گیر کرده است. راه‌حل:

# بررسی وضعیت انرژی
cat /sys/class/drm/card0/device/power_state
# D0  (D0 = high, D3 = idle)
 
# تنظیم گام فرکانس
cat /sys/class/drm/card0/device/gt_boost_freq_mhz
cat /sys/class/drm/card0/device/gt_min_freq_mhz
 
# فعال‌سازی powersave:
echo "options i915 enable_dc=2 enable_fbc=1 enable_psr=1" > /etc/modprobe.d/i915.conf

خلاصه و مرحله بعد#

نصب درایور Intel در Gentoo ساده است: تنظیم VIDEO_CARDS="intel"، نصب Mesa با درایور iris یا crocus، و در صورت نیاز media-driver برای VA-API. تمام درایور متن‌باز است و در کرنل لینوکس ادغام شده، بنابراین به module-rebuild نیاز ندارید.

برای پیکربندی کرنل دستی، آموزش Manual Kernel را ببینید. برای راه‌اندازی Wayland، آموزش Wayland را مطالعه کنید. برای نصب دسکتاپ، GNOME یا KDE Plasma با Intel به‌خوبی کار می‌کنند. اگر کارت گرافیک discrete هم دارید، آموزش NVIDIA یا آموزش AMD را برای hybrid setup مطالعه کنید.

اشتراک‌گذاری:

قبلیAMD — درایور متن‌باز گرافیک بعدیبلوتوث در Gentoo — BlueZ، bluetoothctl و اتصال دستگاه‌ها

این صفحه در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است.

لینوکس‌پارسی