این مستند پاسخ‌های کوتاه و دقیق به رایج‌ترین پرسش‌های کاربران Gentoo را ارائه می‌دهد — چه کسانی که در مرحلهٔ انتخاب توزیع هستند و چه کسانی که پیش‌تر نصب کرده‌اند. از هر پاسخ به مستند مفصل مرتبط ارجاع داده شده است. اگر پرسش شما اینجا نیست، آموزش عیب‌یابی را ببینید.

نصب Gentoo چقدر طول می‌کشد؟#

نصب پایهٔ Gentoo روی یک سیستم مدرن (۴ هسته، ۸ گیگابایت RAM) معمولاً بین ۲ تا ۴ ساعت طول می‌کشد. اما اگر دسکتاپ کامل (مانند GNOME با تمام وابستگی‌ها) را کامپایل کنید، ممکن است تا ۸ ساعت زمان ببرد. نصب Distribution Kernel به‌جای Manual Kernel زمان را به‌شدت کاهش می‌دهد. برای تسریع می‌توانید از بسته‌های باینری یا ccache استفاده کنید.

آیا Gentoo برای کاربر مبتدی مناسب است؟#

Gentoo برای کسی که تازه با لینوکس آشنا شده، مناسب نیست. درک Portage، USE flags، پیکربندی هسته و رفع خطاهای کامپایل نیازمند تجربه است. اگر تازه شروع کرده‌اید، ابتدا با Ubuntu یا Fedora کار کنید و هنگامی که به لینوکس مسلط شدید، به Gentoo بیایید. با این حال، اگر انگیزهٔ یادگیری بالایی دارید و حاضر هستید صبر کنید، Gentoo یکی از بهترین راه‌ها برای فهم عمیق لینوکس است.

برای شروع آشنایی با Gentoo، آموزش معرفی Gentoo و آموزش مزایا و معایب را ببینید.

تفاوت OpenRC و systemd چیست؟ کدام را انتخاب کنم؟#

OpenRC سیستم init پیش‌فرض Gentoo است؛ ساده، ماژولار است و فلسفهٔ UNIX را رعایت می‌کند. systemd سیستم init مدرن است که تقریباً در همهٔ توزیع‌های بزرگ (Ubuntu، Fedora، Debian) استفاده می‌شود و یکپارچه است و ابزارهای فراوانی دارد.

اگر از GNOME یا containerها استفاده می‌کنید، systemd انتخاب بهتری است. برای سرور سبک یا دسکتاپ XFCE/KDE، OpenRC کفایت می‌کند. برای جزئیات کامل به آموزش OpenRC و آموزش systemd مراجعه کنید.

چرا بسته‌ها را کامپایل می‌کنیم به‌جای نصب نسخهٔ باینری؟#

سه دلیل اصلی: ۱) کنترل کامل روی USE flags (به‌عنوان مثال، نصب Firefox بدون PulseAudio یا با Wayland-only)؛ ۲) بهینه‌سازی برای سخت‌افزار دقیق شما با -march=native؛ ۳) استفاده از جدیدترین وصله‌های امنیتی بدون انتظار برای بسته‌بندی مجدد. معایب: زمان نصب طولانی و نیاز به کامپایل ابزارهاست. برای درک عمیق، آموزش معماری Gentoo را ببینید.

آیا می‌توانم بسته‌های باینری نصب کنم؟#

بله. Gentoo از getbinpkg و binhost پشتیبانی می‌کند. در /etc/portage/make.conf بنویسید:

FEATURES="getbinpkg"
PORTAGE_BINHOST="https://gentoo.osuosl.org/experimental/amd64/binpkg/default/linux/23.0/"

سپس emerge --ask --getbinpkg firefox بستهٔ باینری را از mirror می‌گیرد. همچنین می‌توانید روی یک ماشین قوی کامپایل کنید و با FEATURES="buildpkg" بسته‌های باینری بسازید و از طریق HTTP در اختیار سایر ماشین‌ها قرار دهید. این روش برای سازمان‌هایی با چندین ماشین مشابه عالی است. جزئیات در آموزش Performance آمده است.

چطور درایور NVIDIA را نصب کنم؟#

نصب درایور NVIDIA در Gentoo شامل سه مرحله است: ۱) تنظیم VIDEO_CARDS="nvidia" در make.conf؛ ۲) نصب x11-drivers/nvidia-drivers؛ ۳) بازسازی ماژول برای هسته با emerge @module-rebuild. برای راهنمای کامل و نکات PATH، CUDA و Wayland، آموزش NVIDIA را ببینید.

سیستمم بوت نمی‌شود، چه کنم؟#

اگر GRUB rescue prompt می‌بینید، آموزش GRUB را دنبال کنید. اگر kernel panic دارید (VFS: Unable to mount root fs)، احتمالاً initramfs وجود ندارد یا fstab اشتباه است — با Live USB بوت کنید و آموزش Manual Kernel را مرور کنید. برای راهنمای جامع عیب‌یابی، آموزش رفع خطاهای رایج را ببینید.

چطور Gentoo را به‌روزرسانی کنم؟#

جریان canonical به‌روزرسانی Gentoo شامل هشت گام است: emerge --sync، eselect news read، emerge -avuDN @world، dispatch-conf، emerge @preserved-rebuild، emerge --depclean، emerge @module-rebuild و در نهایت revdep-rebuild. این چرخه را ماهی یک‌بار اجرا کنید. راهنمای کامل در آموزش به‌روزرسانی سیستم آمده است.

آیا Gentoo برای سرور مناسب است؟#

بله، Gentoo برای سرور مناسب است، به‌ویژه اگر کنترل دقیقی روی پشتهٔ نرم‌افزاری می‌خواهید. مزایا: حذف بسته‌های غیرضروری با USE flags، بهینه‌سازی برای سخت‌افزار سرور، وصله‌های امنیتی سریع. معایب: زمان کامپایل طولانی و نیاز به نگهداری مستمر. برای سرور تولیدی، پروفایل default/linux/amd64/23.0/no-multilib با OpenRC پیشنهاد می‌شود. برای امن‌سازی، آموزش امنیت را ببینید.

چطور به Gentoo مشارکت کنم؟#

چند راه برای مشارکت دارید: ۱) گزارش باگ در bugs.gentoo.org؛ ۲) نوشتن یا نگهداری ebuild در overlay شخصی؛ ۳) ترجمهٔ مستندات؛ ۴) کمک در انجمن‌ها و IRC. اگر ebuild جدیدی نوشته‌اید، آن را در GitHub Gist منتشر کنید و در لیست gentoo-dev معرفی کنید. برای مشارکت مستقیم در درخت رسمی، باید developer شوید که فرایندی چند ماهه است.

آیا می‌توانم همزمان Wayland و X11 داشته باشم؟#

بله. بیشتر دسکتاپ‌های مدرن (GNOME، KDE، Hyprland) از هر دو پشتیبانی می‌کنند. در صفحهٔ ورود (GDM، SDDM)، می‌توانید نشست Wayland یا X11 را انتخاب کنید. ابزار Xwayland امکان اجرای برنامه‌های X11 قدیمی در Wayland را فراهم می‌کند. برای راهنمای نصب و پیکربندی، آموزش Wayland و آموزش X11 را ببینید.

چرا emerge کند است؟#

کندی emerge معمولاً به دو دلیل رخ می‌دهد: ۱) کامپایل از کد منبع (ذاتی Gentoo)؛ ۲) تنظیمات ناکارآمد. برای تسریع: MAKEOPTS="-j$(nproc) -l$(nproc)" برای کامپایل موازی؛ نصب ccache و فعال‌سازی FEATURES="ccache" برای کش خروجی؛ استفاده از binhost محلی یا عمومی برای بسته‌های باینری؛ و EMERGE_DEFAULT_OPTS="--quiet-build=y --keep-going". اگر RAM محدود است، -j را کاهش دهید. راهنمای کامل در آموزش Performance آمده است.

خلاصه و مرحله بعد#

این مجموعه، ۱۲ پرسش رایج کاربران Gentoo را پوشش می‌دهد. برای شروع نصب به آموزش Stage3 مراجعه کنید. برای جریان به‌روزرسانی، آموزش به‌روزرسانی را ببینید. اگر خطایی رخ داده است، آموزش عیب‌یابی را مطالعه کنید. برای درک فلسفهٔ Gentoo، آموزش معرفی و آموزش مزایا و معایب را بخوانید.