فلش بوت‌پذیر چیست؟#

برای نصب Gentoo، باید ISO را روی یک فلش USB بنویسید تا رایانه بتواند از روی آن بوت شود. چندین روش برای این کار وجود دارد؛ انتخاب روش به سیستم‌عامل میزبان و ترجیح شما بستگی دارد. در لینوکس dd سریع‌ترین و قابل‌اعتمادترین گزینه است، در حالی که در ویندوز Rufus و در هر دو سیستم‌عامل balenaEtcher کاربرد دارند.

تشخیص فلش USB#

پیش از نوشتن، باید دقیقاً بدانید فلش در کدام دستگاه شناخته شده است. اشتباه در این مرحله می‌تواند داده‌های دیسک سیستم را پاک کند.

# نمایش تمام بلوک‌ها
lsblk
# خروجی نمونه:
# NAME   MAJ:MIN RM   SIZE RO TYPE MOUNTPOINTS
# sda      8:0    0 465.8G  0 disk
# ├─sda1   8:1    0   512M  0 part /boot
# └─sda2   8:2    0 465.3G  0 part /
# sdb      8:16   1  14.7G  0 disk          ← این فلش USB است

روش جایگزین با fdisk:

sudo fdisk -l | grep -E "^Disk /dev/sd"
# خروجی:
# Disk /dev/sda: 465.8 GiB, 500107862016 bytes, 976774168 sectors
# Disk /dev/sdb: 14.7 GiB, 15795277824 bytes, 30842340 sectors

روش ۱: dd در لینوکس#

سریع‌ترین و استانداردترین روش در لینوکس، استفاده از dd است:

# نوشتن ISO روی فلش
sudo dd if=install-amd64-minimal-*.iso of=/dev/sdb bs=4M conv=fsync status=progress
 
# خروجی:
# 410MBrecorded
# 410+1 records in
# 410+1 records out
# 430964736 bytes (431 MB, 411 MiB) copied, 12.345 s, 34.9 MB/s

توضیح پرچم‌ها:

روش ۲: Ventoy#

Ventoy ابزاری منحصربه‌فرد است که یک‌بار روی فلش نصب می‌شود و سپس می‌توانید چندین ISO را روی فلش کپی کنید و از هر کدام بوت کنید. برای نصب Gentoo و نگهداری هم‌زمان ابزارهای بازیابی، Ventoy ایده‌آل است.

# دانلود Ventoy از github.com/ventoy/Ventoy/releases
wget https://github.com/ventoy/Ventoy/releases/download/v1.0.97/ventoy-1.0.97-linux.tar.gz
tar xpf ventoy-1.0.97-linux.tar.gz
cd ventoy-1.0.97
 
# نصب روی فلش
sudo ./VentoyGUI.sh
# یا نسخه خط فرمان
sudo ./Ventoy2Disk.sh -i /dev/sdb
 
# سپس کافی است ISO را روی پارتیشن Ventoy کپی کنید
cp install-amd64-minimal-*.iso /media/user/Ventoy/

روش ۳: Rufus (ویندوز)#

Rufus ابزار رایگان و سبک ویندوز است:

1. از rufus.ie دانلود و اجرا کنید
2. فلش USB را انتخاب کنید
3. روی SELECT کلیک کرده و ISO Gentoo را انتخاب کنید
4. در Partition scheme گزینه GPT را برای UEFI یا MBR را برای Legacy BIOS انتخاب کنید
5. روی START کلیک کنید

روش ۴: balenaEtcher (کراس‌پلتفرم)#

balenaEtcher در لینوکس، ویندوز و مک در دسترس است:

1. از balena.io/etcher دانلود کنید
2. Flash from file را انتخاب و ISO را باز کنید
3. فلش USB را انتخاب کنید
4. روی Flash! کلیک کنید

جدول مقایسه ابزارها#

تأیید فلش بوت‌پذیر#

پس از نوشتن، می‌توانید فلش را سوار کنید و محتوا را بررسی کنید:

# بررسی پارتیشن‌های ایجادشده روی فلش
sudo fdisk -l /dev/sdb
# خروجی نمونه:
# Device     Boot Start     End Sectors  Size Id Type
# /dev/sdb1  *       0  840000  840001  410M  0 Empty
# /dev/sdb2         412    8392    7981  3.9M ef EFI (FAT-12/16/32)

خطاهای رایج#

۱. خطای Permission denied#

dd: failed to open '/dev/sdb': Permission denied

دلیل: اجرای dd بدون sudo. راه‌حل: دستور را با sudo اجرا کنید یا از کاربر root استفاده کنید.

۲. خطای Device is busy#

dd: failed to open '/dev/sdb': Device or resource busy

دلیل: فلش در حال استفاده است (سوار شده یا فایل‌اش باز است). راه‌حل:

# سوارکردن مجدد (unmount)
sudo umount /dev/sdb*

۳. بوت نشدن فلش#

اگر فلش ساخته شد ولی رایانه آن را بوت نمی‌کند:

• ترتیب بوت را در BIOS/UEFI بررسی کنید
• برای UEFI، روی USB-HDD یا UEFI تنظیم کنید
• با ابزار دیگر (مثلاً Ventoy به‌جای dd) امتحان کنید
• ISO را با بررسی Checksum دوباره تأیید کنید

خلاصه و مرحله بعد#

ساخت فلش بوت‌پذیر ساده اما حساس است؛ اشتباه در انتخاب دستگاه می‌تواند فاجعه‌بار باشد. dd در لینوکس استاندارد است، اما Ventoy برای کاربرانی که چند ISO را روی یک فلش نگه می‌دارند، ایده‌آل است.

پس از ساخت فلش، باید تصمیم بگیرید که Gentoo را روی UEFI یا Legacy BIOS نصب کنید. برای دانلود ISO به آموزش دانلود ISO مراجعه کنید.