MBR — جدول پارتیشن کلاسیک
آشنایی با MBR، محدودیتها، کار با fdisk و کاربردهای امروزی MBR روی سختافزار قدیمی.
MBR چیست؟
MBR (Master Boot Record) قدیمیترین استاندارد جدول پارتیشن روی دیسکهای PC است که از سال ۱۹۸۳ بهکار گرفته شده است. MBR در ۵۱۲ بایت اول دیسک ذخیره میشود و شامل کد بوت کوچک و جدول ۴ پارتیشن اولیه است.
MBR با سیستم Legacy BIOS استفاده میشود و برای نصب Gentoo روی سختافزار قدیمی همچنان کاربرد دارد.
MBR در دنیای مدرن
امروزه MBR در سیستمهای جدید جای خود را به GPT داده است. با این حال، MBR هنوز در دیسکهای کوچکتر از ۲TiB و سیستمهای قدیمی بهطور گسترده استفاده میشود.
ساختار MBR
یک سکتور MBR (۵۱۲ بایت) شامل سه بخش است:
| بخش | اندازه | محتوا |
|---|---|---|
| Bootstrap code | ۴۴۶ بایت | کد بوت که firmware اجرا میکند |
| Partition table | ۶۴ بایت | ۴ ورودی پارتیشن (هر کدام ۱۶ بایت) |
| Signature | ۲ بایت | 0x55AA — نشانگر معتبر بودن MBR |
محدودیتهای MBR
MBR با اینکه ساده و پایدار است، محدودیتهای جدی دارد:
| محدودیت | مقدار |
|---|---|
| حداکثر اندازه دیسک | ۲ TiB |
| تعداد پارتیشن اولیه | ۴ |
| بدون افزونگی | فقط یک نسخه از جدول |
| بدون CRC | خطایابی ندارد |
| بدون نام پارتیشن | فقط کد نوع عددی |
۲TiB کافی نیست
اگر دیسک شما بزرگتر از ۲TiB است، MBR نمیتواند از کل فضای دیسک استفاده کند. در این صورت باید از GPT استفاده کنید.
پارتیشنهای Extended و Logical
برای دور زدن محدودیت ۴ پارتیشن اولیه، MBR از پارتیشن Extended پشتیبانی میکند که خود میتواند چندین پارتیشن Logical را در خود جای دهد:
sda
├── sda1 primary (/boot, ext4)
├── sda2 primary (swap)
├── sda3 primary (/, ext4)
└── sda4 extended
├── sda5 logical (/home, ext4)
├── sda6 logical (/var, ext4)
└── sda7 logical (/tmp, ext4)کار با fdisk
ابزار fdisk استاندارد کلاسیک برای ساخت MBR است:
# باز کردن دیسک
fdisk /dev/sda
# در محیط fdisk:
# o → ساخت جدول MBR جدید (دادهها پاک میشوند!)
# n → p → 1 → Enter → +512M → ساخت /boot (primary)
# a → 1 → علامت bootable
# n → p → 2 → Enter → +8G → ساخت swap
# t → 2 → 82 → تغییر نوع به swap
# n → p → 3 → Enter → +100G → ساخت / (primary)
# n → e → 4 → Enter → Enter → ساخت پارتیشن extended
# n → l → Enter → +50G → ساخت /home (logical)
# p → نمایش جدول
# w → ذخیره و خروجکدهای نوع MBR پرکاربرد
| کد | نوع | کاربرد |
|---|---|---|
83 | Linux | فایل سیستم لینوکس (ext4, btrfs, ...) |
82 | Linux swap / Solaris | فضای swap |
8e | Linux LVM | پارتیشن LVM |
fd | Linux raid auto | عضو آرایه RAID |
07 | HPFS/NTFS/exFAT | ویندوز |
0c | W95 FAT32 (LBA) | ESP در برخی سیستمها |
نمایش جدول
fdisk -l /dev/sda
# خروجی:
# Disk /dev/sda: 465.8 GiB, 500107862016 bytes, 976774168 sectors
# Disk model: Samsung SSD
# Units: sectors of 1 * 512 = 512 bytes
# Sector size (logical/physical): 512B / 512B
# I/O size (minimum/optimal): 512B / 512B
# Disklabel type: dos
# Disk identifier: 0x12345678
#
# Device Boot Start End Sectors Size Id Type
# /dev/sda1 * 2048 1050623 1048576 512M 83 Linux
# /dev/sda2 1050624 17809407 16758784 8G 82 Linux swap / Solaris
# /dev/sda3 17809408 210763775 192954368 92G 83 Linux
# /dev/sda4 210763776 976773134 766009359 365G 5 Extended
# /dev/sda5 210765824 315621375 104855552 50G 83 LinuxMBR در برابر GPT
| ویژگی | MBR | GPT |
|---|---|---|
| حداکثر دیسک | ۲ TiB | ۸ ZiB |
| تعداد پارتیشن | ۴ اولیه (+ extended) | ۱۲۸ پیشفرض |
| افزونگی | خیر | بله (دو نسخه) |
| سازگار با UEFI | خیر | بله |
| ابزار پیشنهادی | fdisk | parted, gdisk |
| استفاده امروزی | سختافزار قدیمی | استاندارد |
چه زمانی از MBR استفاده کنیم؟
از MBR استفاده کنید اگر: ۱) سختافزار قدیمی بدون UEFI دارید، ۲) دیسک کوچکتر از ۲TiB است، ۳) با ابزار قدیمی کار میکنید. در غیر این صورت GPT گزینهٔ بهتری است.
خطاهای رایج
۱. خطای Value out of range
Value out of rangeدلیل: تلاش برای ساخت پارتیشن بزرگتر از ۲TiB روی MBR. راهحل: به GPT سوییچ کنید.
۲. خطای No free sectors available
دلیل: رسیدن به محدودیت ۴ پارتیشن اولیه. راهحل: از پارتیشن extended استفاده کنید یا به GPT مهاجرت کنید.
۳. علامتگذاری نشدن پارتیشن بهعنوان bootable
اگر پارتیشن /boot بهعنوان bootable علامتگذاری نشده باشد، برخی BIOSهای قدیمی از بوت کردن امتناع میکنند:
fdisk /dev/sda
# سپس: a → 1 → wخلاصه و مرحله بعد
MBR یک استاندارد قدیمی اما پایدار است که برای سختافزار قدیمی و دیسکهای کوچک همچنان کاربرد دارد. با این حال، برای سیستمهای مدرن و دیسکهای بزرگ، GPT گزینهٔ بهتری است.
برای نصب Gentoo روی سختافزار قدیمی با BIOS، آموزش Legacy BIOS را بخوانید. برای آشنایی با روش مدرن UEFI، آموزش UEFI را ببینید.
این صفحه در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است.