Chroot چیست؟#

دستور chroot (Change Root) ریشهٔ دایرکتوری فرایند را به یک مسیر دیگر تغییر می‌دهد. در نصب Gentoo، پس از استخراج Stage3، باید وارد محیط نصب شویم تا دستورات emerge و پیکربندی در ریشهٔ سیستم جدید اجرا شوند.

برای این کار، علاوه بر خود chroot، باید چند فایل سیستم مجازی کرنل (proc, sys, dev) را نیز سوار کنیم تا محیط chroot کاملاً کاربردی باشد.

مراحل کامل chroot#

مرحله ۱: سوار کردن proc, sys و dev#

این فایل سیستم‌های مجازی ارتباط با کرنل را فراهم می‌کنند:

# سوار کردن /proc
mount --types proc /proc /mnt/gentoo/proc
 
# سوار کردن /sys به‌صورت rbind
mount --rbind /sys /mnt/gentoo/sys
 
# سوار کردن /dev به‌صورت rbind
mount --rbind /dev /mnt/gentoo/dev
 
# جلوگیری از تداخل هنگام chroot (مهم برای systemd و mount propagation)
mount --make-rslave /mnt/gentoo/sys
mount --make-rslave /mnt/gentoo/dev

توضیح هر mount:

مرحله ۲: کپی resolv.conf#

برای دسترسی به اینترنت در محیط chroot، فایل /etc/resolv.conf را کپی کنید:

# کپی فایل تنظیمات DNS
cp --dereference /etc/resolv.conf /mnt/gentoo/etc/resolv.conf

مرحله ۳: ورود به chroot#

# ورود به محیط chroot
chroot /mnt/gentoo /bin/bash
 
# بارگذاری پروفایل
source /etc/profile
 
# تغییر اعلان برای تمایز محیط chroot
export PS1="(chroot) ${PS1}"
# اعلان به این شکل درمی‌آید:
# (chroot) root@gentoo:/#

chroot /mnt/gentoo /bin/bash -c "source /etc/profile && export PS1='(chroot) \${PS1}' && exec bash"

سوار کردن /boot و ESP در chroot#

پس از ورود به chroot، باید /boot (و در صورت UEFI، /boot/efi) را داخل chroot سوار کنید:

# (داخل chroot)
mount /dev/sda1 /boot
 
# اگر UEFI هستید
mount /dev/sda1 /boot/efi

تست عملکرد chroot#

پس از ورود به chroot، مطمئن شوید همه‌چیز کار می‌کند:

# بررسی دسترسی به اینترنت
ping -c 3 gentoo.org
# خروجی مطلوب:
# PING gentoo.org (140.211.166.184) 56(84) bytes of data.
# 64 bytes from gentoo.org: icmp_seq=1 ttl=44 time=152 ms
# ...
 
# همگام‌سازی Portage
emaint sync -a
# یا
emerge --sync
# خروجی:
# * Syncing into /var/db/repos/gentoo ...
# * Sync successful

خروج از chroot#

وقتی کارتان تمام شد، به‌ترتیب معکوس خارج شوید:

# خروج از chroot
exit
 
# (اکنون در Minimal CD هستید)
# اگر /boot را سوار کرده بودید، اول آن را سوار-نکردنی کنید
umount -l /mnt/gentoo/boot/efi 2>/dev/null
umount -l /mnt/gentoo/boot 2>/dev/null
 
# سوار-نکردنی فایل سیستم‌های مجازی
umount -l /mnt/gentoo/proc
umount -R /mnt/gentoo/sys
umount -R /mnt/gentoo/dev
 
# سوار-نکردنی ریشه
umount -l /mnt/gentoo

چرا هر کدام از این mountها؟#

/proc#

بدون /proc، بسیاری از دستورات کار نمی‌کنند: ps, top, free و حتی خود emerge. کرنل از /proc برای گزارش وضعیت فرایندها استفاده می‌کند.

/sys#

برای دسترسی به اطلاعات سخت‌افزاری، ماژول‌ها و تنظیمات کرنل. در نصب هسته و مدیریت دستگاه‌ها ضروری است.

/dev#

بدون /dev، در chroot نمی‌توانید به دیسک‌ها، ترمینال و دستگاه‌های USB دسترسی داشته باشید. دستوراتی مانند fdisk یا mount کار نخواهند کرد.

resolv.conf#

این فایل شامل آدرس سرورهای DNS است. بدون آن، نام دامنه‌ها (مثل gentoo.org) به IP تبدیل نمی‌شوند و اینترنت کار نمی‌کند.

خطاهای رایج#

۱. خطای DNS در chroot#

emerge --sync
# ping: gentoo.org: Temporary failure in name resolution

دلیل: فراموش‌کردن کپی resolv.conf. راه‌حل:

# (از chroot خارج شوید)
exit
cp /etc/resolv.conf /mnt/gentoo/etc/resolv.conf
chroot /mnt/gentoo /bin/bash
source /etc/profile
export PS1="(chroot) ${PS1}"

۲. خطای cannot mount /proc#

mount: /mnt/gentoo/proc: /proc already mounted on /proc

دلیل: /proc قبلاً سوار شده. راه‌حل: نیازی به دوباره سوارکردن نیست؛ ادامه دهید.

۳. خطای failed to run command /bin/bash#

chroot: failed to run command '/bin/bash': No such file or directory

دلیل: Stage3 به‌درستی استخراج نشده یا معماری ISO با Stage3 متفاوت است (مثلاً ISO amd64 با Stage3 x86). راه‌حل:

# بررسی اینکه /bin/bash در chroot وجود دارد
ls /mnt/gentoo/bin/bash
# خروجی:
# /mnt/gentoo/bin/bash
 
# اگر وجود نداشت، Stage3 را دوباره استخراج کنید
cd /mnt/gentoo
tar xpf stage3-*.tar.xz --xattrs-include='*.*' --numeric-owner

۴. خطای mount propagation با systemd#

اگر از systemd استفاده می‌کنید و خطاهای عجیب در systemctl می‌بینید، احتمالاً --make-rslave را فراموش کرده‌اید:

# (از chroot خارج شوید)
exit
mount --make-rslave /mnt/gentoo/sys
mount --make-rslave /mnt/gentoo/dev
chroot /mnt/gentoo /bin/bash

خلاصه و مرحله بعد#

دنبالهٔ chroot در Gentoo شامل سوار کردن proc, sys, dev، کپی resolv.conf و ورود به محیط نصب است. این مراحل به‌خوبی شناخته شده‌اند و در هر بار نصب Gentoo تکرار می‌شوند. درک هر مرحله به شما کمک می‌کند خطاهای رایج را خودتان رفع کنید.

پس از ورود به chroot، باید Stage3 را نصب و پیکربندی کنید و سپس هسته را نصب نمایید. برای آشنایی با معماری کلی Gentoo، آموزش معماری را ببینید.